9. Sınıf · Din Kültürü ve Ahlak Bilgisi

İslam’da İman Esasları

İslam’ın iman esaslarını ayet ve hadisler bağlamında özetleyebilme
Öğrenme çıktısı: DKAB.9.2.2
Hazırlayan: Fatma Sönmez Acar
1. Bölüm

Ders

İnceleyelim, sınıflandıralım, açıklayalım.

Dikkat Çekme

Bir bütünün parçaları

Altı renkli ipliğin tek bir kumaşa dönüştüğü ahşap dokuma tezgâhı
1Allah
2Melekler
3Kitaplar
4Peygamberler
5Ahiret
6Kader ve Kaza

Bu altı kavramı tek bir başlık altında toplasak bu başlık ne olurdu?

Bu kavramlardan biri eksik kalırsa ortaya çıkan bütün yine aynı bütün olur mu?

Bu altı kavram İslam’ın iman esaslarıdır. Kur’an’da bu esaslara bir bütün olarak iman edilmesi istenir.

Hazırbulunuşluk

Sizce doğru mu, yanlış mı?

Tahmininizi seçer misiniz? Cevap birkaç saniye sonra açılacak.

Öğrenme Çıktısı ve Süreç Bileşenleri

DKAB.9.2.2. İslam’ın iman esaslarını ayet ve hadisler bağlamında özetleyebilme

a

Ayet ve hadislerden hareketle İslam’ın iman esaslarına ilişkin çözümleme yapar.

b

Ayet ve hadislerden hareketle iman esaslarını sınıflandırır.

c

Ayet ve hadislerden hareketle iman esaslarını açıklar.

Merak Ediyorum

İman esasları hakkında neyi merak ediyoruz?

Açılma süresi
İman Esasları
Harçsız örülmüş, taşları birbirini tutan kuru taş duvar

İslam’da iman esasları

İslam inancının esasları, Kur’an-ı Kerim’in temel konularındandır. İman esaslarının neler olduğu ayet ve hadislerde bildirilir. Yüce Allah’ın varlığı ve birliği yanında meleklerine, kitaplarına, peygamberlerine, ahirete, kader ve kazaya iman etmenin hak olduğu beyan edilir.

İman esasları bazı ayetlerde bir arada zikredilirken bazı ayetlerde tek tek zikredilir. Kur’an’da inanç esaslarına bir bütün olarak iman edilmesi istenir. Bu esaslardan herhangi birini kabul etmeyen kişi iman etmiş olmaz.

Ana fikirİman esaslarının hepsine birlikte iman edilir.

İman Esasları

İman esaslarının özellikleri

Tevhit

İman esasları tevhit ilkesine dayanır. İnsan sadece Allah’a (cc) kulluk etmeli, hiçbir şeyi O’na ortak koşmamalıdır.10

Fıtrat

İman esasları Kur’an ayetlerinde de zikredildiği üzere insanın fıtratına uygundur. Çünkü insanın varlığı da onun huzuru için tavsiye edilen bu esaslar da aynı kaynağa dayanmaktadır.11

Sadelik

İman esasları sade, açık ve anlaşılır mahiyettedir. Aklıselim tarafından kolaylıkla idrak ve kabul edilecek niteliktedir.12

Ana fikirİman esasları tevhide dayanır, fıtrata uygundur ve anlaşılırdır.

10 bk. İhlas 112/1-4.11 bk. Rum 30/30.12 bk. Mülk 67/10.
İman Esasları

İman esaslarının özellikleri

Özgür irade

İman, insanın özgür iradesiyle bilinçli bir şekilde yapması gereken bir tercihtir. İnsanın yaratılışında var olan anlam arayışına en güzel cevap iman ile verilmiş olur. Her insan iman etmek veya etmemekte serbesttir. İman konusunda dinde zorlama yoktur.13 İnsan bu konuda tercih yapmakta serbest bırakılmış fakat tercihinin sonuçlarından sorumlu tutulmuştur. Herkes, ahirette tercihinin karşılığını görecektir.14

Değişmezlik

Kur’an-ı Kerim ve hadislere dayanan iman esasları kesinlik içerir; zamana, topluma ve insana göre değişmez.15

Bütünlük

İman esasları bir bütündür. İnanılması gereken ilkelerin hepsine birden inanmak gerekir.16

Ana fikirİman özgür bir tercihtir; esaslar değişmez ve bir bütündür.

13 bk. Bakara 2/256.14 bk. Kehf 18/29.15 bk. Bakara 2/177; Müslim, “İman”, 1.16 bk. Nisa 4/150-151.
Allah’a İman
Bulut denizinin üzerinde yükselen tek, karlı dağ zirvesi

Allah’a (cc) iman

İslam’ın iman esasları; tek, eşi ve benzeri olmayan, yegâne güç ve kudret sahibi Allah’a (cc) iman etmek üzerine bina edilmiştir. Akıl sahibi her insan Allah’ın (cc) var olduğunu idrak edecek yeterlilikte yaratılmıştır, bu sebeple Yüce Allah’a iman etmekle mükelleftir. İslam dininin temeli ve Kur’an’ın ana konusu olan tevhit; birlemek, tek kılmak gibi anlamlara gelir.

Ana fikirİslam’ın bütün iman esasları tevhit üzerine kuruludur.

Allah’a İman

Tevhit ve şirk

Tevhit; Allah’ı (cc) zatında, sıfatlarında ve fiillerinde birlemek, O’nun tek ve eşsiz olduğuna inanmak, yalnız O’na ibadet etmek ve şirk koşmamaktır.17 Tevhit inancı kelime-i tevhit ile ifade edilir. Kelime-i tevhit ve kelime-i şehadeti gönülden inanarak söyleyen kişi iman etmiş olur.

Tevhidin zıddı olan şirk, Allah’ın (cc) bağışlamayacağı bir günahtır.18

Kur’an’ın farklı ayetlerinde ise şirk, zulüm olarak ifade edilerek müşriklerin de zalim olduğu ve cennete giremeyeceği bildirilmiştir.19

Ana fikirTevhit Allah’ı birlemek, şirk ise O’na ortak koşmaktır.

17 bk. Sürmeli vd., “tevhit”, 365.18 bk. Nisa 4/48.19 bk. Lokman 31/13; Maide 5/72.
Allah’a İman

O, Allah birdir

Tevhit inancının aslı Allah’ı (cc) zatı, isimleri ve sıfatları ile en doğru şekilde tanımak ve anlamaktır.

İhlas suresinde “De ki O, Allah birdir. Allah Samed’dir (Her şey O’na muhtaçtır, O, hiçbir şeye muhtaç değildir.). O, doğurmamış ve doğmamıştır. O’nun hiçbir dengi yoktur.”20 buyrulur.İhlas suresi 1-4. ayetler

Bu surede görüldüğü gibi Kur’an’da Allah’ın (cc) isim ve sıfatlarını bildiren ayetler vardır.

Ana fikirAllah (cc) birdir, eşi ve dengi yoktur.

20 İhlas 112/1-4.
Allah’a İman

En güzel isimler O’nundur

Kur’an-ı Kerim’de “O, kendisinden başka hiçbir ilah olmayan Allah’tır. Gaybı da, görünen âlemi de bilendir. O, Rahman’dır (Esirgeyen), Rahîm’dir (Bağışlayan). O, kendisinden başka hiçbir ilah bulunmayan Allah’tır. O, mülkün gerçek sahibi, kutsal (her türlü eksiklikten uzak), barış ve esenliğin kaynağı, güvenlik veren, gözetip koruyan, mutlak güç sahibi, düzeltip ıslah eden ve dilediğini yaptıran ve büyüklükte eşsiz olan Allah’tır. Allah, onların ortak koştuklarından uzaktır. O; yaratan, yoktan var eden, şekil veren Allah’tır. En güzel isimler O’nundur. Göklerdeki ve yerdeki her şey O’nu tespih eder. O, mutlak güç sahibidir, hüküm ve hikmet sahibidir.”21 buyrularak O’nun birçok güzel ismi zikredilmiştir.Haşr suresi 22-24. ayetler
21 Haşr 59/22-24.
Allah’a İman

İsimler ve sıfatlar

Allah’ın (cc) isimlerini ve onların anlamlarını bilmek; bu isimlerin kâinattaki tecellileri üzerine düşünmek kişinin Rabbine yakınlaşmasına vesile olacaktır.

Kur’an-ı Kerim’de, “… Göklerde ve yerde en yüce ve eşsiz sıfatlar O’nundur. O, mutlak güç sahibidir, hüküm ve hikmet sahibidir.”22 buyrularak Allah’ın (cc) sıfatlarının da yüce ve eşsiz olduğu bildirilmiştir.Rum suresi 27. ayet

Mümin, Allah’ın (cc) varlığına inanmakla O’nun zatında bulunması zorunlu sıfatlara da inanmış ve aynı zamanda O’nu bütün noksanlıklardan tenzih etmiş olur.

Ana fikirAllah’ın isimlerini bilmek kişiyi Rabbine yaklaştırır.

22 Rum 30/27.
Meleklere İman
Görünmeyen rüzgârla dalgalanan olgun buğday tarlası

Meleklere iman

Haberci, kuvvetli, işleri çekip çeviren anlamlarına gelen melek, Allah’ın emirlerini yerine getiren ve duyularla algılanamayan nurani varlıklara verilen addır.23

Yüce Allah, vahyini peygamberlere melek aracılığıyla iletmiştir. Meleklere iman, ayetlerde diğer iman esasları ile birlikte zikredilir.

Ana fikirMelekler, duyularla algılanamayan nurani varlıklardır.

23 M. Sait Özervarlı, “Melek”, Türkiye Diyanet Vakfı İslâm Ansiklopedisi (Ankara: TDV Yayınları, 2004), 29/40-42.
Meleklere İman

Meleklerin özellikleri

Ayet ve hadislerde meleklerin özelliklerine dair şu bilgiler yer alır:

  • Nurdan yaratılmışlardır.24
  • İnsandan önce yaratılmışlardır.25
  • Allah’ın (cc) emirlerini eksiksiz uygularlar, isyan etmezler, sürekli olarak Yüce Allah’a itaat ve ibadetle meşguldürler.26
  • Gaybı bilemezler.27
  • Yemek, içmek; erkeklik, dişilik; evlenmek, uyumak, yorulmak; gençlik ve ihtiyarlık gibi özelliklerden uzaktırlar.28
  • Allah’ın (cc) izniyle insan suretinde göründükleri ayet ve hadislerde bildirilir.29
  • Mahiyetlerini yalnızca Allah’ın (cc) bildiği birden fazla kanada sahiptirler ve kısa sürede uzun mesafelere gidebilirler.30

Ana fikirMelekler Allah’a itaat eder, gaybı bilemez.

24 bk. Müslim, “Zühd”, 60.25 bk. Hicr 15/28-29.26 bk. Nahl 16/49-50; Enbiya 21/19-20; Zümer 39/75.27 bk. Bakara 2/32.28 bk. Saffat 37/150; Fatır 35/1; Zuhruf 43/19.29 bk. Hud 11/69-70; Meryem 19/16-17; Buhari, “İman”, 37.30 bk. Saffat 37/150; Fatır 35/1; Zuhruf 43/19.
Meleklere İman

Meleklerin temel vazifesi

Kur’an-ı Kerim’de “Göklerde ve yerde olanlar hep O’na aittir. O’nun huzurunda bulunanlar, O’na ibadet etme hususunda ne büyüklenirler ne de yorulurlar. Onlar, bıkıp usanmaksızın gece gündüz Allah’ı tespih ederler.”31 buyrularak meleklerin temel vazifelerine dikkat çekilmiştir.Enbiya suresi 19-20. ayetler

Bunlarla birlikte ayet ve hadislerde bazen isimleri bazen de görevleri zikredilerek meleklerin özel vazifelerine dair bilgiler verilmiştir. Ayet ve hadislerden öğrendiğimiz bu görevleri şu şekilde ifade edebiliriz:

Ana fikirMeleklerin temel vazifesi Allah’ı tespih etmektir.

31 Enbiya 21/19-20.
Meleklere İman

Meleklerin görevleri

Cebrail (as)

İlahi vahyi peygamberlere ulaştıran vahiy meleğidir.32

Mikail (as)

Kâinattaki tabiat olaylarını ve yaratılmışların rızıklarını yönetmekle görevlidir.33

Azrail (as)

Allah’ın (cc) emriyle eceli gelenlerin ruhlarını almakla görevli melektir. Kur’an’da kendisinden ölüm meleği olarak bahsedilmektedir.34

İsrafil (as)

Sûra üflemekle görevli melektir. Sûra iki kez üfleyecek; ilkinde kıyamet kopacaktır, ikincisinde yeniden diriliş gerçekleşecektir.35

Ana fikirBüyük meleklerin her birinin özel bir görevi vardır.

32 bk. Şuara 26/193.33 Ebu Bekr Abdullah bin Muhammed bin İbrahim İbni Ebu Şeybe, el-Musannef, ed. Habiburrahman el-A’zam (Beyrut: el-Mektebü’l-İslami, 1983), “Zühd”, 47.34 bk. Secde 32/11.35 bk. Kamer 54/6-8.
Meleklere İman

Meleklerin görevleri

Hamele-i Arş

Arşı taşımakla görevli meleklerdir.36

Kiramen Kâtibin

İnsanın sağında ve solunda bulunup onun iyi ve kötü fiillerini kaydeden meleklerdir.37

Münker ve Nekir

Kabirde sorgu işiyle görevli meleklerdir.38

Hafaza melekleri

İnsanın önünde ve arkasında bulunup onu koruyan meleklerdir.39

Mukarrebin ve İlliyyûn

Allah’ı (cc) tespih etmek ve anmakla görevli meleklerdir. Bu melekler, Allah’a (cc) çok yakın ve O’nun katında şerefli bir mevkidedirler.40

Cennet ve cehennem

Cennet ve cehennemde görevlendirilmiş melekler.41

Ana fikirBazı melekler insanla ilgili görevler üstlenir.

36 bk. Mümin 40/7.37 bk. Kaf 50/17-18.38 bk. Tirmizi, “Cenaiz”, 7.39 bk. Rad 13/11.40 Nisa 4/172.41 bk. Rad 13/23; Zümer 39/73; Tahrim 66/6.
Meleklere İman

Ayet ve hadislerde bildirilen melekler

Ayet ve hadislerde ayrıca

  • insanın kalbine doğruyu ve gerçeği ilham eden,42
  • namaz kılanlarla birlikte Fatiha suresi bitiminde “âmin!” diyen,43
  • her gün sabah ve ikindi namazlarında müminlerle birlikte olan,44
  • Kur’an okunurken yeryüzüne inen,45
  • sokakları ve yolları dolaşıp zikir, Kur’an ve ilim meclislerini arayıp bulan,46
  • müminlere47 özellikle bilgin olan müminlere rahmet okuyan,48
  • sadece Allah’ı (cc) tespih eden ve sadece O’na secde eden49 meleklerin varlığı da bildirilmektedir.

Ana fikirMelekler müminlerin hayatında da görev üstlenir.

42 Tirmizi, “Tefsir”, 3.43 Buhari, “Ezan”, 111-112.44 Müslim, “Mesacid”, 37.45 Buhari, “Fezailu’l Kur’an”, 15.46 Müslim, “Zikr”, 8.47 Ahzab 33/43.48 Tirmizi, “İlim”, 19.49 Araf 7/206.
Kitaplara İman
Rahle üzerinde kapalı duran yeşil kaplı Mushaf

Kitaplara iman

Kutsal kitaplar, Yüce Allah’ın insanların dünya ve ahiret mutluluğunu sağlamak, onlara hak yolu gösterip emir ve yasaklarını bildirmek için peygamberlerine vahyettiklerini içeren kitaplardır.50

Ana fikirİlahi kitaplar insanlara hak yolu göstermek için gönderilmiştir.

50 bk. Sürmeli vd., “ilahî kitaplar”, 165.
Kitaplara İman

Kelam sıfatının tezahürü

Allah’ın (cc) kelam sıfatının bir tezahürü olan ilahi kitapların gönderiliş amacı Kur’an-ı Kerim’de “İnsanlar bir tek ümmet idi. Sonra Allah, müjdeleyici ve uyarıcı olarak peygamberleri gönderdi. İnsanlar arasında, anlaşmazlığa düştükleri hususlarda hüküm vermeleri için, onlarla beraber hak yolu gösteren kitapları da gönderdi…”51 şeklinde ifade edilir.Bakara suresi 213. ayet

Kelam

Kur’an’da Allah’ın (cc) melekler, İblis ve peygamberlerle konuştuğu ve tükenmeyen kelimelerinin bulunduğu belirtilerek konuşmanın uluhiyete ait bir yetkinlik olduğuna dikkat çekilir. Ayetlerde “söyledi, konuştu, nida etti” gibi anlamlara gelen fiiller zikredilip Allah’ın (cc) yaratıklarıyla konuştuğu ifade edilir. (bk. Yavuz, 2022, 25/194-196)

51 Bakara 2/213.
Kitaplara İman

Suhuf ve kitap

İslam’ın temel esaslarından biri olan kitaplara iman, Allah’ın (cc) gönderdiği vahye ve vahyin Kur’an’la kemale erdiğine inanmayı ifade eder. İlk peygamberden itibaren gönderilmiş bütün ilahi kitapların indirildikleri hâline iman etmeyi gerektirir.52 Kutsal kitaplar suhuf ve kitap olarak adlandırılır. Kur’an-ı Kerim’de bunlar hakkında bilgi verilir.53

Suhuf

Sayfalar, yapraklar, kitapçıklar. Dört büyük kitaptan ayrı olarak Yüce Allah’ın Cebrail aracılığı ile bazı peygamberlerine gönderdiği dinî emirler ve bu emirleri içeren sayfalar. (Sürmeli vd., 2009, “suhuf”, 332)

Kitap

Kitaplar Tevrat, Zebur, İncil ve indirildiği şekliyle günümüze ulaşan Kur’an-ı Kerim’dir.

Ana fikirVahiy, Kur’an-ı Kerim ile kemale ermiştir.

52 bk. Bakara 2/4.53 bk. Âlâ 87/18-19.
Kitaplara İman

Tevrat ve Zebur

Tevrat, Hz. Musa’ya indirilen kitaptır. Yüce Allah “Onlar Allah’ı gereği gibi takdir edip tanımadılar. Nitekim ‘Allah hiçbir insana hiçbir şey indirmedi.’ dediler. De ki: ‘Öyleyse Musa’nın insanlara bir nur ve hidayet olarak getirdiği kitabı kim indirdi?’…”54 ayetinde Hz. Musa’ya indirilen kitaptan bahseder. Bu kitabın Tevrat olduğunu da “… İçinde hidayet ve aydınlık bulunan Tevrat’ı elbette biz indirdik…”55 ayetiyle bildirir.Enam suresi 91. ayet; Maide suresi 44. ayet
Yazılı kitap, mektup anlamlarına gelen Zebur, Hz. Davud’a indirilmiş kutsal kitaptır. Bu husus “… Davud’a da Zebur’u verdik.”56 ayetiyle bildirilmiştir.Nisa suresi 163. ayet
54 Enam 6/91.55 Maide 5/44.56 Nisa 4/163.
Kitaplara İman

İncil ve Kur’an-ı Kerim

İyi haber, müjde anlamlarına gelen İncil ise Hz. İsa’ya vahyedilen kitaptır. Bu, “O peygamberlerin izleri üzere Meryemoğlu İsa’yı, önündeki Tevrat’ı doğrulayıcı olarak gönderdik. Ona, içerisinde hidayet ve nur bulunan, önündeki Tevrat’ı doğrulayan, Allah’a karşı gelmekten sakınanlar için doğru yola iletici ve bir öğüt olarak İncil’i verdik.”57 ayetiyle açıklanmaktadır.Maide suresi 46. ayet
Açıklamak, beyan etmek, toplamak ve bir araya getirmek anlamlarına gelen Kur’an, kitapların sonuncusudur, Hz. Muhammed’e (sav) indirilmiştir ve hükmü kıyamete kadar devam edecek ilahi kitaptır.58 Yüce Allah “Şüphesiz o zikri (Kur’an’ı) biz indirdik biz! Onun koruyucusu da elbette biziz.”59 ayetiyle bunu bildirmektedir.Hicr suresi 9. ayet

Ana fikirKur’an-ı Kerim son kitaptır ve Allah’ın korumasındadır.

57 Maide 5/46.58 bk. Abdülhamit Birışık, “Kur’an”, Türkiye Diyanet Vakfı İslâm Ansiklopedisi (Ankara: TDV Yayınları, 2002), 26/383-388.59 Hicr 15/9.
Kitaplara İman

Dört büyük kitap ve gönderildikleri peygamberler

Öğretmen dokundukça kitaplar ve peygamberleri sırayla açılır.

TevratHz. Musa
ZeburHz. DavudYazılı kitap, mektup
İncilHz. İsaİyi haber, müjde
Kur’an-ı KerimHz. Muhammed (sav)Açıklamak, beyan etmek, toplamak, bir araya getirmek
Peygamberlere İman
Karlı yaylada köye inen yolu gösteren tahta direkler

Peygamberlere iman

Peygamber haber taşıyan ve elçi anlamlarına gelir. Peygamberler Allah (cc) tarafından görevlendirilen, kendisine bildirilen vahyi insanlara tebliğ etmek suretiyle elçilik yapan seçkin kişilerdir.60

Kur’an-ı Kerim’de peygamberler için Arapçada haber veren anlamındaki nebi; gönderilmiş kişi, elçi anlamlarındaki resul ve mürsel kelimeleri kullanılır. Peygamberlik görevi ise nübüvvet ve risalet kavramları ile ifade edilir.

Ana fikirPeygamberler vahyi insanlara tebliğ eden seçkin elçilerdir.

60 bk. Yusuf Şevki Yavuz, “Peygamber”, Türkiye Diyanet Vakfı İslâm Ansiklopedisi (İstanbul: TDV Yayınları, 2007), 34/257-262.
Peygamberlere İman

Ayrım yapmadan iman

Yüce Allah’ın emir ve yasaklarını bildirmek amacıyla insanlar arasından elçiler seçtiğine inanmak iman esaslarındandır.

Kur’an-ı Kerim’de “Peygamber, Rabbi tarafından kendisine indirilene iman etti, müminler de iman ettiler. Her biri; Allah’a, meleklerine, kitaplarına, peygamberlerine iman ettiler. ‘Allah’ın peygamberlerinden hiçbiri arasında ayrım yapmayız. İşittik, itaat ettik. Ey Rabbimiz, affına sığındık! Dönüş sanadır.’ dediler.”61 ayetiyle her mümine aralarında ayrım yapmadan bütün peygamberlere iman edilmesi gerektiği bildirilir.Bakara suresi 285. ayet

Peygamberlere iman aynı zamanda onlara gönderilen vahye de iman etmek demektir.

Ana fikirBütün peygamberlere ayrım yapmadan iman edilir.

61 Bakara 2/285.
Peygamberlere İman

Peygamberliğin önemi

Peygamberlik, dünya ve ahiret mutluluğunu sağlayacak bilgilere insanı ulaştırması sebebiyle gerekli ve önemlidir. Peygamberler insanlara dünya hayatında rehberlik eder. Onlar aracılığıyla insanlar; Allah’ın (cc) sıfatları, buyrukları, ölümden sonraki hayat, gayba dair meseleler, güzel ahlak ve insanlar arası ilişkiler gibi pek çok konuda bilgi sahibi olur.

Yüce Allah, peygamberleri toplum içinde güzel ahlaklarıyla öne çıkmış ve peygamberlik sorumluluğunu en iyi şekilde taşıyacak insanlar arasından seçmiştir.

Kur’an-ı Kerim’de “De ki: Ben de ancak sizin gibi bir insanım. Bana ilahınızın bir tek İlah olduğu vahyolunuyor. Artık O’na yönelin, O’ndan mağfiret dileyin. Ortak koşanların vay hâline!”62 buyrularak peygamberlerin insani yönleri vurgulanmıştır. Vahiy almaları ise onların birtakım özelliklere sahip olmasını gerekli kılmaktadır. Bütün peygamberler bu özelliklere sahiptir.Fussilet suresi 6. ayet
62 Fussilet 41/6.
Peygamberlere İman

Peygamberlerin görevleri

Allah (cc), insanlara peygamberler göndererek dünya ve ahiret mutluluğunun yolunu göstermiştir. Kur’an’da “Biz seni müjdeleyici ve uyarıcı olarak hak ile gönderdik. Her millet için mutlaka bir uyarıcı (peygamber) bulunmuştur.”63 ayetiyle tarih boyunca peygamberler gönderildiği bildirilir. Kur’an-ı Kerim’de bu peygamberlerden yirmi beş tanesinin ismi zikredilir ve bazılarının kıssaları anlatılır.Fatır suresi 24. ayet

Peygamberlerin tek vazifesi Allah’tan (cc) aldıkları vahyi tebliğ etmek değildir. Aynı zamanda Allah’ın (cc) buyruklarını açıklamak ve insanlara örnek olmak da onların görevidir. Kur’an’da peygamberlerin insanlar için davetçi, müjdeleyici, uyarıcı ve sakındırıcı olarak gönderildiği de bildirilmektedir.64

Ana fikirPeygamberler tebliğ eder, açıklar ve örnek olur.

63 Fatır 35/24.64 bk. Ahzab 33/45-46; Nisa 4/165.
Peygamberlere İman

Peygamberler ve mucize

Peygamberler, gönderildikleri topluma Allah (cc) tarafından seçildiklerini ve O’nun dinini tebliğ etmekle sorumlu olduklarını söylemişlerdir. Bu durum toplumun bazı kesimlerinde şüpheyle karşılanmış ve onlardan peygamberliklerini ispat etmeleri istenmiştir. Peygamberler bu kişileri ikna etmek için Allah’ın (cc) izniyle, insanların gücünü ve aklının sınırlarını aşan bazı olağanüstü olaylar gerçekleştirmişlerdir. Bu olaylara mucize denir. Mucize, peygamberlerin vahiy aldıklarına inanmayanlara karşı bir meydan okumadır.65

Hz. Musa’nın asasının yılanları yutması, Hz. İsa’nın doğuştan kör olanları iyileştirmesi, peygamberlerin mucizelerine dair ayetlerde yer alan örneklerdir.66

Ana fikirMucize, Allah’ın izniyle gerçekleşen olağanüstü olaydır.

65 bk. Bakara 2/23-24.66 bk. Araf 7/107-108; Al-i İmran 3/49.
Peygamberlere İman

Son peygamber

İnsanlık tarihi ile başlayan nübüvvet Hz. Muhammed (sav) ile sona ermiştir. Kur’an’da onun son peygamber olduğu “… O, Allah’ın elçisidir ve peygamberlerin sonuncusudur. Allah her şeyi bilmektedir.”67 buyrularak bildirilir.Ahzab suresi 40. ayet

Onun tebliğ ettiği vahiy, asli suretini koruduğu için kıyamete kadar başka bir ilahi vahye ihtiyaç duyulmayacaktır.

Ana fikirNübüvvet Hz. Muhammed (sav) ile sona ermiştir.

67 Ahzab 33/40.
Ahirete İman
Hasadı yapılmış, demetleri dizili buğday tarlası ve sürülmüş toprak

Ahirete iman

Son, sonra olan anlamlarına gelen ahiret; dünya hayatından sonra başlayıp ebedî olarak devam edecek hayattır.68 İslam inanç esaslarından biri olan ahirete iman ayet ve hadislerde sıklıkla vurgulanır ve pek çok ayette Allah’a (cc) iman ile birlikte zikredilir.69

Kur’an-ı Kerim’de ahiret için farklı isimler kullanılır. Kavuşma günü, ödül ve ceza günü, son ikamet yurdu, toplanma günü, ebedî kalınacak yurt, pişmanlık günü, her şeyin açığa çıktığı gün bunlardan bazılarıdır.70

68 bk. Bekir Topaloğlu, “Âhiret”, Türkiye Diyanet Vakfı İslâm Ansiklopedisi (İstanbul: TDV Yayınları, 1988), 1/543-548.69 bk. Bakara 2/3-4; Lokman 31/4; Buhari, “İman”, 37.70 bk. Bakara 2/8 ve 94; Meryem 19/39; Secde 32/10; Mümin 40/15 ve 39; Şura 42/7; Fatiha 1/4.
Ahirete İman

Asıl ve ebedî hayat ahirettedir

İslam inancında dünya hayatı geçicidir ve insan için ölüm bir son değildir. Asıl ve ebedî hayat ahirettedir.

Kur’an’da bu durum “… Şüphesiz bu dünya hayatı ancak (geçici) bir yararlanmadır. Ahiret ise ebedî olarak kalınacak yerdir.”71 buyrularak bildirilir.Mümin suresi 39. ayet

Ayrıca insanın geçici olan bu dünya için sonsuz olan hayatını heba etmemesi emredilir.72

Ana fikirDünya hayatı geçici, ahiret hayatı ebedîdir.

71 Mümin 40/39.72 Âlâ 87/16-17.
Ahirete İman

Ahiret ve sorumluluk

Ahirete iman, insanın davranışlarından hesaba çekileceğini bilerek yaşamasını gerektirir. Sorumlu bir varlık olan insan, yapması ve yapmaması gereken amellerden dolayı ahirette hesap verecektir. Fâni olan dünya hayatı ebedî olan ahiret mükâfatını kazanmak gayesiyle anlamlı hâle gelir.

Kur’an’da “Dünya hayatı ancak bir oyun ve bir eğlencedir. Elbette ki ahiret yurdu Allah’a karşı gelmekten sakınanlar için daha hayırlıdır. Hâlâ akıllanmayacak mısınız?”73 ayetiyle dünya ve ahiret hayatlarının mahiyetlerine dikkat çekilmektedir.Enam suresi 32. ayet

Ana fikirİnsan davranışlarından ahirette hesaba çekilecektir.

73 Enam 6/32.
Ahirete İman

İnsan ahireti aklen kabul eder

İnsan ahirete dair bilgileri ayet ve hadisler aracılığıyla elde eder. Bununla birlikte insanın varlığı anlama ve anlamlandırma çabası da ahiretin gerekli olduğunu kavramasını sağlar. Yaratılışın bir amacının olduğunu anlayan insan hayatın ölümle son bulan bir süreç olmadığını fark eder. Ölümün yok olma anlamına gelmesinin bir şeyleri eksik bırakacağını düşünür.

İnsanın özünde var olan adalet, hakkaniyet ve sonsuzluk duyguları ebedî hayatın gerekliliğini onun idrakine sunar. İnsan, bu dünyadaki iyilik ve fedakârlıkların, haksızlık ve kötülüklerin karşılığını bulması gerektiğinden hareketle ahiret hayatını aklen kabul eder.

Ana fikirAdalet duygusu ahiretin gerekliliğini gösterir.

Ahirete İman

Ahiret hayatının aşamaları

1

Ölüm

İnsan hayatının sona ermesi

2

Kabir hayatı

Ahiret hayatının başlangıcı

3

Kıyamet

Sûra ilk üfürülüşle fâni âlemin yok olması

4

Yeniden diriliş

Kıyamet gününde Allah’ın (cc) ölüleri yeniden diriltmesi (baas ba’de’l-mevt)

5

Haşir

Yeniden diriltilen varlıkların hesaba çekilmek üzere toplanması

6

Hesap

İnsanların dünyadaki amellerinden hesaba çekilmesi

7

Mizan

Ceza veya mükâfat gerektiren amellerin değerlendirilmesi için hesap günü kurulacak terazi

8

Sırat

Cehennem üzerine kurulacak köprü

9

Cennet

Müminlerin yaptıkları iyilikler dolayısıyla ahirette mükâfatlandırılacakları yer

10

Cehennem

İnkârcıların ve günahkârların yaptıkları kötülükler sebebiyle ahirette cezalandırılacakları yer

Kadere İman
Eşit aralıklarla dikilmiş fidanlar, sulama kovası ve çapa

Kadere iman

Bir şeye gücü yetmek; planlamak, ölçü ile yapmak, bir şeyin şeklini ve niteliğini belirlemek, kıymetini bilmek anlamlarına gelen kader, Allah’ın (cc) yarattıklarını istediği biçimde var etmesi, meydana gelecek bütün olayları ezelî ilmiyle bilmesi ve takdir etmesidir.74

Kader kavramıyla birlikte kullanılan kaza, olayların Allah’ın (cc) bilgi ve takdiri doğrultusunda vakti gelince gerçekleşmesidir.75

74 Yusuf Şevki Yavuz, “Kader”, Türkiye Diyanet Vakfı İslâm Ansiklopedisi (İstanbul: TDV Yayınları, 2001), 24/58-63.75 bk. Sürmeli vd., “kaza”, 197.
Kadere İman

Kader ve kaza

Kader

Allah’ın (cc) yarattıklarını istediği biçimde var etmesi, meydana gelecek bütün olayları ezelî ilmiyle bilmesi ve takdir etmesidir.

Kaza

Olayların Allah’ın (cc) bilgi ve takdiri doğrultusunda vakti gelince gerçekleşmesidir.

Kader ve kaza konuları Allah’ın (cc) ilim, irade, kudret ve tekvin sıfatlarıyla ilgilidir. Allah’a (cc) iman eden insan O’nun bu sıfatlarına ve bunun doğal bir sonucu olarak kader ve kazaya da iman etmiş olur.

Ana fikirKader Allah’ın takdiri, kaza bu takdirin vakti gelince gerçekleşmesidir.

Kadere İman

Ölçü, düzen ve sorumluluk

Yüce Allah, kâinatı bir düzen ve ölçü içinde yaratmıştır. Kur’an’da “Şüphesiz biz her şeyi bir ölçüye göre yarattık.”76 ayetiyle de bu durum bildirilir.Kamer suresi 49. ayet

Varlıklar kâinattaki bu düzen ve ölçüye uyarlar. İnsan da kâinatın bir parçası olarak bu düzenin içindedir. İnsanı diğer varlıklardan ayıran ise tercihlerinden sorumlu tutulmasıdır.

Kader inancı, insanın hem Allah’ın (cc) irade ve kudretini kabul etmesini hem de kendi özgür iradesiyle doğru davranışlarda bulunmasını gerektirir. Bu inanç kişinin bir iş için gayret edip tedbirini aldıktan sonra sonucu Allah’a (cc) bırakmasını sağlar.

Ana fikirKader inancı gayret ve tedbiri gerektirir.

76 Kamer 54/49.
Birlikte Düşünelim

Birlikte düşünelim

1. İman esaslarının “zamana, topluma ve insana göre değişmemesi” ne anlama gelir?

2. Bir peygamberin “Ben de ancak sizin gibi bir insanım.” demesi neyi vurgular?

3. Allah’ın (cc) isimlerini bilmek insana ne kazandırır?

Birlikte Düşünelim

Birlikte düşünelim: cevaplar

1İman esaslarının “zamana, topluma ve insana göre değişmemesi” ne anlama gelir?
Kur’an-ı Kerim ve hadislere dayanan iman esasları kesinlik içerir; hiçbir dönemde, toplumda ya da kişide farklılaşmaz.
2“Ben de ancak sizin gibi bir insanım.” sözü neyi vurgular?
Peygamberlerin insani yönlerini vurgular. Vahiy almaları ise onların birtakım özelliklere sahip olmasını gerekli kılar.
3Allah’ın (cc) isimlerini bilmek insana ne kazandırır?
İsimleri ve anlamlarını bilmek, bu isimlerin kâinattaki tecellileri üzerine düşünmek kişinin Rabbine yakınlaşmasına vesile olur.
Kontrol Noktası

Kısa kontrol

Cevabı düşündükten sonra karta dokunur musunuz?

1Tevhidin zıddı olan kavram nedir?
Şirk
2Kabirde sorgu işiyle görevli melekler hangileridir?
Münker ve Nekir
3Hükmü kıyamete kadar devam edecek ilahi kitap hangisidir?
Kur’an-ı Kerim
4Kader ve kaza Allah’ın (cc) hangi sıfatlarıyla ilgilidir?
İlim, irade, kudret ve tekvin
Sınıflandırma

Bu özellik kime ait?

Her kartın altındaki doğru seçeneğe dokunur musunuz?

Melekler

Peygamberler

Melekler nurani varlıklardır; peygamberler ise insanlar arasından seçilmiş elçilerdir.

Sınıflandırma

Ahiret hayatının aşamalarını sıralar mısınız?

Sıradaki aşamaya dokunur musunuz? Doğru olan yerine yerleşir.

Ahiret hayatı cennet ya da cehennem ile ebedî olarak devam eder.

Çıkarım

Hangi etkinlikle devam edelim?

Etkinlik 1 · Üç İpucu

İki takım yarışır. İpuçları sırayla açılır, kavramı en az ipucuyla bulan takım kazanır.

Etkinlik 2 · Senaryo Çarkı

Çark döner, gelen senaryo okunur, sınıfça hangi iman esasıyla ilgili olduğu açıklanır.

Çıkarım
Kavram 1 / 6A Takımı: 0B Takımı: 0

Üç ipucu, bir kavram

İpuçları sırayla açılıyor. Kavramı en az ipucuyla bulabilir misiniz?

Çıkarım

Senaryo Çarkı

Çarkı çevirir misiniz? Gelen senaryoyu okuyup birlikte açıklayalım.

Çıkan senaryo bir daha gelmez.

Ne Öğrendik?

Ne öğrendik? Doğru mu, yanlış mı?

Ne Öğrendik?

Ne öğrendik? Doğru mu, yanlış mı?

2. Bölüm

Tekrar Edelim

Öğrendiklerimizi sağlamlaştıralım.

Tekrar Edelim

Merak ettiklerimizin cevapları

Tekrar Edelim

Merak ettiklerimizin cevapları

Etkinlik 1 / 5
Puan: 0 / 4

Melekleri görevleriyle eşleştirir misiniz?

Önce soldan bir görev seçer misiniz? Sonra sağdan o görevi yapan meleği seçer misiniz?

Etkinlik 2 / 5
Puan: 0 / 4

Kitabı peygamberiyle eşleştirir misiniz?

Önce soldan bir kitaba, sonra sağdan peygamberine dokunur musunuz?

Etkinlik 3 / 5
Puan: 0 / 4

Ayet hangi iman esasını anlatıyor?

Etkinlik 4 / 5
Puan: 0 / 4

Durum hangi özelliği anlatıyor?

Etkinlik 5 / 5
Puan: 0 / 4

Tanım hangi kavrama ait?

Her tanım için doğru kavramı seçer misiniz?

Sınıfça Değerlendirme

Hedefe ulaştık mı?

Sorular sınıfça cevaplanır; kimse tek başına değerlendirilmez.

1İslam’ın iman esaslarını sayabilir misiniz?
Allah’a, meleklere, kitaplara, peygamberlere, ahirete, kader ve kazaya iman.
2İman esaslarının özelliklerini söyleyebilir misiniz?
Tevhit ilkesine dayanır; insanın fıtratına uygundur; sade, açık ve anlaşılırdır; iman özgür iradeyle yapılan bir tercihtir; iman esasları değişmez ve bir bütündür.
3Dört büyük meleği ve görevlerini söyleyebilir misiniz?
Cebrail vahyi peygamberlere ulaştırır; Mikail tabiat olaylarını ve rızıkları yönetir; Azrail eceli gelenlerin ruhlarını alır; İsrafil sûra üfler.
Sınıfça Değerlendirme

Hedefe ulaştık mı?

4Dört büyük kitabı ve indirildikleri peygamberleri söyleyebilir misiniz?
Tevrat Hz. Musa’ya, Zebur Hz. Davud’a, İncil Hz. İsa’ya, Kur’an-ı Kerim Hz. Muhammed’e (sav) indirilmiştir.
5Ahiret hayatının aşamalarını sırayla söyleyebilir misiniz?
Ölüm, kabir hayatı, kıyamet, yeniden diriliş, haşir, hesap, mizan, sırat; ardından cennet ya da cehennem.
Başarı Raporu

Etkinlik sonuçları

0 / 100

Tekrar bakabileceğin konular:

Haftaya

2.3 İmanın Bireye ve Topluma Kazandırdıkları

İman esaslarını tanıdık. Peki iman, insana ve topluma neler kazandırır?

Araştırma görevi

İman esaslarından birinin insanın davranışlarına etkisini anlatan bir ayet bulup not alır mısınız? Bulduğunuz ayeti derse getirebilirsiniz.

Kaynaklar

Sonnotlar

  1. bk. İhlas 112/1-4.
  2. bk. Rum 30/30.
  3. bk. Mülk 67/10.
  4. bk. Bakara 2/256.
  5. bk. Kehf 18/29.
  6. bk. Bakara 2/177; Müslim, “İman”, 1.
  7. bk. Nisa 4/150-151.
  8. bk. Sürmeli vd., “tevhit”, 365.
  9. bk. Nisa 4/48.
  10. bk. Lokman 31/13; Maide 5/72.
  11. İhlas 112/1-4.
  12. Haşr 59/22-24.
  13. Rum 30/27.
  14. M. Sait Özervarlı, “Melek”, Türkiye Diyanet Vakfı İslâm Ansiklopedisi (Ankara: TDV Yayınları, 2004), 29/40-42.
  15. bk. Müslim, “Zühd”, 60.
  16. bk. Hicr 15/28-29.
  17. bk. Nahl 16/49-50; Enbiya 21/19-20; Zümer 39/75.
  18. bk. Bakara 2/32.
  19. bk. Saffat 37/150; Fatır 35/1; Zuhruf 43/19.
  20. bk. Hud 11/69-70; Meryem 19/16-17; Buhari, “İman”, 37.
  21. bk. Saffat 37/150; Fatır 35/1; Zuhruf 43/19.
  22. Enbiya 21/19-20.
  23. bk. Şuara 26/193.
  24. Ebu Bekr Abdullah bin Muhammed bin İbrahim İbni Ebu Şeybe, el-Musannef, ed. Habiburrahman el-A’zam (Beyrut: el-Mektebü’l-İslami, 1983), “Zühd”, 47.
  25. bk. Secde 32/11.
  26. bk. Kamer 54/6-8.
  27. bk. Mümin 40/7.
  28. bk. Kaf 50/17-18.
  29. bk. Tirmizi, “Cenaiz”, 7.
  30. bk. Rad 13/11.
  31. Nisa 4/172.
  32. bk. Rad 13/23; Zümer 39/73; Tahrim 66/6.
  33. Tirmizi, “Tefsir”, 3.
  34. Buhari, “Ezan”, 111-112.
  35. Müslim, “Mesacid”, 37.
  36. Buhari, “Fezailu’l Kur’an”, 15.
  37. Müslim, “Zikr”, 8.
  38. Ahzab 33/43.
  39. Tirmizi, “İlim”, 19.
  40. Araf 7/206.
  41. bk. Sürmeli vd., “ilahî kitaplar”, 165.
  42. Bakara 2/213.
  43. bk. Bakara 2/4.
  44. bk. Âlâ 87/18-19.
  45. Enam 6/91.
  46. Maide 5/44.
  47. Nisa 4/163.
  48. Maide 5/46.
  49. bk. Abdülhamit Birışık, “Kur’an”, Türkiye Diyanet Vakfı İslâm Ansiklopedisi (Ankara: TDV Yayınları, 2002), 26/383-388.
  50. Hicr 15/9.
  51. bk. Yusuf Şevki Yavuz, “Peygamber”, Türkiye Diyanet Vakfı İslâm Ansiklopedisi (İstanbul: TDV Yayınları, 2007), 34/257-262.
  52. Bakara 2/285.
  53. Fussilet 41/6.
  54. Fatır 35/24.
  55. bk. Ahzab 33/45-46; Nisa 4/165.
  56. bk. Bakara 2/23-24.
  57. bk. Araf 7/107-108; Al-i İmran 3/49.
  58. Ahzab 33/40.
  59. bk. Bekir Topaloğlu, “Âhiret”, Türkiye Diyanet Vakfı İslâm Ansiklopedisi (İstanbul: TDV Yayınları, 1988), 1/543-548.
  60. bk. Bakara 2/3-4; Lokman 31/4; Buhari, “İman”, 37.
  61. bk. Bakara 2/8 ve 94; Meryem 19/39; Secde 32/10; Mümin 40/15 ve 39; Şura 42/7; Fatiha 1/4.
  62. Mümin 40/39.
  63. Âlâ 87/16-17.
  64. Enam 6/32.
  65. Yusuf Şevki Yavuz, “Kader”, Türkiye Diyanet Vakfı İslâm Ansiklopedisi (İstanbul: TDV Yayınları, 2001), 24/58-63.
  66. bk. Sürmeli vd., “kaza”, 197.
  67. Kamer 54/49.

Hazırlayan: Fatma Sönmez Acar

Açılış

Görünüm

Ders

Öğretmen Notu

Aşağıda devamı var

Kim Cevaplasın?

–

Sınıf mevcudunu yazar mısınız?

Hoş geldiniz

Sunu nasıl kullanılır?