11. Sınıf · Din Kültürü ve Ahlak Bilgisi

Din

Din tanımlarını ve farklı disiplinlerin dine yaklaşımları arasında mukayese yapabilme
DKAB.11.2.1 · 2.1. Din
Hazırlayan: Fatma Sönmez Acar
1. Bölüm

Ders

Merak edelim, inceleyelim, çıkarım yapalım.

Dikkat Çekme

Bunların ortak noktası ne?

Bozkırda dört yolun birleştiği yerde yazısız eski bir taş

Dördü de tek bir kelimenin, “din” kelimesinin anlamlarıdır.

Hazırbulunuşluk

Sizce doğru mu, yanlış mı?

Tahmininizi seçer misiniz? Cevap birkaç saniye sonra açılacak.

Öğrenme Çıktısı

DKAB.11.2.1. Din tanımlarını ve farklı disiplinlerin dine yaklaşımları arasında mukayese yapabilme

Süreç bileşenleri

a) Din tanımlarını ve farklı disiplinlerin dine yaklaşımlarını belirler.

b) Din tanımlarının ve farklı disiplinlerin dine yaklaşımlarıyla ilgili benzerliklerini ortaya koyar.

c) Din tanımlarının ve farklı disiplinlerin dine yaklaşımlarıyla ilgili farklılıklarını ortaya koyar.

ç) Din tanımları ve farklı disiplinlerin dine yaklaşımlarına ilişkin özellikler arasında ilişki kurar.

d) Din tanımları ve farklı disiplinlerin dine yaklaşımlarına ilişkin benzerlik ve farklılıklara dayalı olarak çıkarım yapar.

11. Sınıf · 2.1. Din

Merak Ediyorum

Din hakkında neyi merak ediyoruz?

Sorusu olan öğrenciler cevaplarına Merak Ettiklerimizin Cevapları bölümünden bakabilir.
İnceleme · a)
Ev girişinde düzenle dizilmiş ayakkabılar, bakır ibrik ve leğen, duvara dayalı seccade

Din nedir?

Din, insanın varlığı anlamasını ve hayat tarzını belirlemesini sağlayan inanç, değer ve kurallar bütünüdür.

Ana fikirDin, insanın varlığı anlamasına ve hayat tarzına yön verir.
İnceleme · a)

Sözlükte ve terimde din

Sözlük anlamı

Din kelimesi sözlükte boyun eğmek, aziz olmak, itaat etmek, hesaba çekmek, ceza ve mükâfat olarak tanımlanır.

Terim anlamı

Terim olarak ise akıl sahiplerini kendi istek ve hür iradeleri ile hayırlı olan şeylere sevk eden ilahi emirler bütünü olarak adlandırılır.1

Ana fikirDin, akıl sahiplerini hür iradeleriyle hayırlı olana yönelten ilahi emirlerdir.
1 bk. Tümer, “Din”, 9/312.
İnceleme · a)
Eski bir kütüphanede rahle üzerinde kapalı kitap, hokka ve kamış kalemler

Klasik kaynaklarda din

Klasik İslam kaynaklarında din kelimesi farklı şekillerde tanımlanmıştır.

Bu kaynaklarda din; âdet, durum, itaat, ceza, mükâfat gibi anlamlarla açıklanırken hesap, hüküm, şeriat, tevhit ve İslam gibi kavramlarla ilişkilendirilmiştir.

Ana fikirKlasik kaynaklar dini birçok anlam ve kavramla açıklar.
İnceleme · a)

Kur’an-ı Kerim’de din

Bununla birlikte Kur’an-ı Kerim’de “din” kelimesi doksan iki yerde geçer. Bu kullanımlarda “itaat, âdet, ceza, hesap, şeriat, hüküm, tevhit, İslam” gibi anlamlarda kullanılır.

Kartlar sırayla açılıyor.

Ana fikirKur’an’da din kelimesi doksan iki yerde, farklı anlamlarla geçer.
İnceleme · a) b)

Dinin dört anlamı

İslami kaynaklardan hareketle din kavramı dört farklı anlama gelecek şekilde gruplandırılabilir.2 Bu anlamlara ilişkin sınıflandırma aşağıdaki tabloda gösterilmiştir.

Din Kavramının Farklı Tanımları

1. Anlam

Cevheri’ye göre din: ceza (karşılık), mükâfat, hüküm, hesap.

“Ödül ve ceza gününün tek hâkimi”Fatiha suresi 4. ayet

2. Anlam

İbni Manzur’a göre din: üstün gelme, hâkimiyet, vekil kılma, zorlama.

“... din de yalnız O’nundur...”Nahl suresi 52. ayet
Ana fikirİslami kaynaklarda din dört anlam grubunda toplanır.
2 bk. Aydın, Dinler Tarihi, 34-35.
İnceleme · a) b)

Dinin dört anlamı

Din Kavramının Farklı Tanımları

3. Anlam

Ragıb İsfahani’ye göre din: itaat, teslimiyet, hizmet, ibadet.

“... Allah sizin için bu dini seçti...”Bakara suresi 132. ayet

4. Anlam

Mütercim Âsım Efendi’ye göre din: âdet, yol, kanun, şeriat, millet, mezhep.

“Sonra da seni din konusunda bir şeriat sahibi kıldık...”Casiye suresi 18. ayet

Bilgi Görseli 2.1: İslami kaynaklara göre dinin farklı tanımları. (bk. Tümer, “Din”, 9/312)

Ana fikirHer anlam grubu, dinin farklı bir yönünü ayetle birlikte gösterir.
İnceleme · a) b) c)

Farklı disiplinler, farklı tanımlar

Klasik İslam kaynaklarında açıklanmış olmakla birlikte farklı disiplinler de kendi anlayışları doğrultusunda dini tanımlamışlardır.3

Farklı Disiplinlerin Din Tanımları

Felsefe

İnsanın, kozmik düzeni ve kendi varoluşunu anlamlandırma çabasıdır.

Psikoloji

İnsanın içinde bulunduğu his veya duygulardır.

Ana fikirHer disiplin dini kendi bakışıyla tanımlar.
3 bk. Tokat, Din Felsefesi, 18.
İnceleme · a) b) c)

Farklı disiplinler, farklı tanımlar

Farklı Disiplinlerin Din Tanımları

Sosyoloji

Toplumun birlik ve beraberliğini güçlendiren bir olgudur.

Antropoloji

Manevi varlıklara olan imandır.

Bilgi Görseli 2.2: Farklı disiplinlere göre din tanımları. (bk. Aydın, Dinler Tarihi, 34-35)

Ana fikirSosyoloji toplumsal, antropoloji ruhsal inanç yönünü öne çıkarır.
İnceleme · c) ç)
Dört farklı camlı eski bir pencereden görünen aynı karlı dağ

Dinin özü

İlmî disiplinlerin din tanımlamaları dinin özünü tam olarak yansıtamamaktadır. Felsefe, dini sadece düşünce olarak görürken psikoloji, duygularla açıklar. Sosyoloji, dini toplumsal kurum olarak tanımlarken antropoloji ruhsal inançlarla ele alır.

Ancak din; sadece bir düşünce, duygu, toplumsal kurum veya inanışla sınırlandırılamaz. Söz konusu disiplinler, dini yalnızca belirli bir yönüyle ele alır.

Ana fikirDin, tek bir yönüyle sınırlandırılamaz.
Etkinlik · b) c) ç)

Birlikte düşünelim

Terim anlamındaki “kendi istek ve hür iradeleri ile” ifadesi dinin hangi özelliğini vurgular?

Tablodaki dört ayet, din kelimesinin farklı anlamlarını nasıl gösterir?

Felsefe, psikoloji, sosyoloji ve antropolojinin din tanımları dinin özünü neden tam olarak yansıtamaz?

Etkinlik

Birlikte düşünelim: cevaplar

Hür irade

Din, akıl sahiplerini kendi istek ve hür iradeleri ile hayırlı olan şeylere sevk eder.

Dört ayet, dört anlam

Fatiha suresi 4. ayet ceza ve mükâfat, Nahl suresi 52. ayet hâkimiyet, Bakara suresi 132. ayet itaat ve teslimiyet, Casiye suresi 18. ayet şeriat ve yol anlamını gösterir.

Dinin özü

Her disiplin dini yalnızca belirli bir yönüyle ele alır. Din; sadece bir düşünce, duygu, toplumsal kurum veya inanışla sınırlandırılamaz.

Kontrol Noktası · a)

Bu tanım kime ait?

Cevabı düşündükten sonra karta dokunur musunuz?

1Din; âdet, yol, kanun, şeriat, millet, mezhep.
Mütercim Âsım Efendi
2İnsanın içinde bulunduğu his veya duygulardır.
Psikoloji
3Din; itaat, teslimiyet, hizmet, ibadet.
Ragıb İsfahani
4Manevi varlıklara olan imandır.
Antropoloji
Etkinlik · b) c) ç)

Klasik kaynaklar mı, ilmî disiplinler mi?

Her kartın altındaki doğru seçeneğe dokunur musunuz?

Klasik İslam Kaynakları

İlmî Disiplinler

Klasik kaynaklar dinin anlamlarını ayetlerle açıklar; ilmî disiplinler ise dini yalnızca belirli bir yönüyle ele alır.

Çıkarım Yapma · d)

Hangi etkinlikle devam edelim?

Üç İpucu

İki takım yarışır. İpuçları sırayla açılır, kavramı en az ipucuyla bulan takım kazanır.

Senaryo Çarkı

Çark döner, gelen senaryo okunur, sınıfça birlikte çıkarım yapılır.

Çıkarım Yapma · d)
Kavram 1 / 6A Takımı: 0B Takımı: 0

Üç ipucu, bir kavram

İpuçları sırayla açılıyor. Kavramı en az ipucuyla bulabilir misiniz?

Çıkarım Yapma · d)

Senaryo Çarkı

Çarkı çevirir misiniz? Gelen senaryoyu okuyup birlikte çıkarım yapalım.

Çıkan senaryo bir daha gelmez.

Ne Öğrendik?

Baştaki tahminlerimize dönelim

Ne Öğrendik?

Baştaki tahminlerimize dönelim

2. Bölüm

Tekrar Edelim

Öğrendiklerimizi sağlamlaştıralım.

Tekrar Edelim

Merak ettiklerimizin cevapları

Cevaplar sırayla açılıyor.

Tekrar Edelim

Merak ettiklerimizin cevapları

Etkinlik 1 / 5Puan: 0 / 4

Doğru mu, yanlış mı?

Her cümle için doğru seçeneği işaretler misiniz?

Etkinlik 2 / 5Puan: 0 / 4

Kavramı tanımına taşır mısınız?

Kavramı sürükleyip tanımın üzerine bırakabilir ya da önce kavrama, sonra tanıma dokunabilirsiniz.

Etkinlik 3 / 5Puan: 0 / 4

Kavramı karşılığıyla eşleştirir misiniz?

Önce soldan bir kavrama, sonra sağdan karşılığına dokunur musunuz?

Etkinlik 4 / 5Puan: 0 / 4

Doğru seçeneği bulur musunuz?

Etkinlik 5 / 5Puan: 0 / 4

Boşluğa uygun kelimeyi seçer misiniz?

Öz Değerlendirme

Kendimi değerlendiriyorum

Her cümle için sana uyan seçeneği işaretler misin? Seçimlerin başarı raporuna da yazılacak.

Öz Değerlendirme

Kendimi değerlendiriyorum

Her cümle için sana uyan seçeneği işaretler misin? Seçimlerin başarı raporuna da yazılacak.

Çıkış Kartı

Dersten çıkarken

Üç satırı doldurur musun? Yazdıkların başarı raporuna da eklenecek.

Başarı Raporu

Etkinlik sonuçları

0 / 100

Açılan pencerede hedef olarak “PDF olarak kaydet” seçilebilir.

Tekrar bakabileceğin konular:

Haftaya

Din ve Sanat

Din, insanın hayat tarzını belirler. Peki bu inanç sanata nasıl yansır?

Araştırma görevi

Yaşadığınız yerdeki bir eserde (cami, çeşme, hat, ebru, tezhip vb.) dinin izlerini araştırıp derse getirebilir misiniz?

Kaynaklar

Sonnotlar

  1. bk. Tümer, “Din”, 9/312.
  2. bk. Aydın, Dinler Tarihi, 34-35.
  3. bk. Tokat, Din Felsefesi, 18.

Hazırlayan: Fatma Sönmez Acar

Aşağıda devamı var
Öğretmen Notu

Kim Cevaplasın?

–

Sınıf mevcudunu yazar mısınız?

Hoş geldiniz

Sunu nasıl kullanılır?