10. Sınıf · Din Kültürü ve Ahlak Bilgisi

Allah’ın Varlığının Delilleri

Allah’ın (cc) varlığının delillerini müşahede edebilme

Öğrenme çıktısı: DKAB.10.2.1

Hazırlayan: Fatma Sönmez Acar

1. Bölüm

Ders

Merak edelim, inceleyelim, çıkarım yapalım.

Dikkat Çekme

Bu soruların ortak noktası ne?

Hazırbulunuşluk

Sizce doğru mu, yanlış mı?

Tahmininizi seçer misiniz? Cevap birkaç saniye sonra açılacak.

Öğrenme Çıktısı ve Süreç Bileşenleri

DKAB.10.2.1. Allah’ın (cc) varlığının delillerini müşahede edebilme

Allah’ın (cc) varlığının delilleriyle ilgili merak ettiklerini belirler.

Allah’ın (cc) varlığının delilleriyle ilgili sorular sorar.

Allah’ın (cc) varlığının delillerini inceler.

Allah’ın (cc) varlığının delilleriyle ilgili inceleme sonuçları hakkında çıkarım yapar.

Merak Ediyorum · a, b

Allah’ın varlığının delilleri hakkında neyi merak ediyoruz?

Sizin sorularınız neler? Sorularımızı ders sonunda tekrar hatırlayacağız.

İnceleme · c

Yosunlu kaya üzerinde pusula ve uzayan patika

İnanç hayata yön verir

İnsanoğlu fıtratındaki merak duygusuyla çevresindeki pek çok şeyi inceler ve olayların arka planını öğrenmek ister. Allah’ın (cc) varlığı bu konuların başında gelir. “Beni kim yarattı, niçin yaratıldım, hayatın anlamı nedir?” gibi insanın en temel sorularının cevabı Allah’ın (cc) varlığıyla ilgilidir.

Allah’ın (cc) varlığı konusu, soyut bir kavramdan çok bireyin hayatını doğrudan etkileyen somut bir özelliğe sahiptir. Allah (cc) inancı; insanın hayatına yön verir, onun sosyal çevresi ile ilişkilerini düzenler ve hayatı bir amaç için yaşamasını sağlar. Allah (cc) inancı bu yönüyle insanın hayatında önemli bir yere sahiptir.

İnceleme · c

İnancı delillendirmek

İnancın akli açıdan temellendirilip sağlam delillere dayanması kişinin inanç dünyasını güçlendirir. Tespit edilen deliller insanın neye, niçin ve nasıl inanması gerektiğini kavramasına yardımcı olur. Bilgiye dayalı bir inanç davranış tutarlılığını ve inanç-ibadet-ahlak bütünlüğünü sağlar. Bu yüzden insanoğlunun Allah (cc) inancını çeşitli delillerle temellendirmek istemesi doğaldır.

Kur’an-ı Kerim’de bu konuda “Peki ilk baştan yaratan, sonra yaratmayı (durmaksızın) tekrar eden kim? Size hem gökten hem yerden rızık veren kim? Allah’tan başka bir tanrı mı? De ki: Eğer doğru söylüyorsanız kesin delilinizi getirin bakalım!”¹ buyrularak inançla ilgili iddiaların kanıtlarla desteklenmesinin önemine işaret edilir.Neml suresi 64. ayet

1 Neml suresi 64. ayet.

İnceleme · c

Çevreye bakmak, delilleri sınıflandırmak

Kur’an-ı Kerim’de birçok yerde insan, Allah inancını delillendirmesi için çevresindeki diğer varlıkları incelemeye teşvik edilir.

Bunlardan birinde “Üstlerindeki göğe bakmazlar mı? Onu nasıl bina ettik, nasıl donattık! Onda hiçbir düzensizlik ve eksiklik yoktur.”² buyrulur.Kaf suresi 6. ayet

Allah’ın (cc) varlığını ispatlamak amacıyla geçmişten günümüze felsefe tarihinde çeşitli deliller ortaya konulmuştur. Bunlar genel olarak kozmolojik, teleolojik, ontolojik ve dinî tecrübeye dayalı deliller şeklinde sınıflandırılmıştır.³

2 Kaf suresi 6. ayet.3 bk. Özervarlı, “İsbât-ı Vâcib”, 22/495.

İnceleme · c

Kozmolojik Delil

Allah’ın (cc) varlığını evrenden yola çıkarak ispatlamaya çalışan delillere “kozmolojik delil” denir.⁴ Bu delilde evrenin hareket etmesi, başlangıcının olup olmaması gibi konular üzerinden Allah’ın (cc) varlığının kanıtlanması hedeflenir.

Kozmolojik delilde kullanılan kanıtlardan birine göre her hareket edenin bir hareket ettiricisi vardır. Evren hareket etmektedir. O hâlde evrenin de bir hareket ettiricisi vardır. O da Yüce Allah’tır.⁵

4 bk. Evli, “Kozmolojik Argüman ve Farklı Formları”, 71, 73; Arslan, Felsefeye Giriş, 281.5 bk. Aydın, Din Felsefesi, 38-42; Matüridi, Kitabü’t-Tevhid, 17-18; Topaloğlu, “Hudûs”, 18/305-306.

İnceleme · c

Yıllık halkaları görünen kesilmiş ağaç kütüğü

Hudus Delili

Kozmolojik delil kendi içerisinde farklı delilleri barındırır. Bunlardan biri “hudus delili”dir. Bu delile göre âlem değişmektedir. Her değişen hâdistir (sonradan meydana gelmiştir). Sonradan olan her şey, kendisini var edecek bir yaratıcıya ihtiyaç duyar. Bu evren de var olmak için bir yaratıcıya muhtaçtır. Bu yaratıcı da Allah’tır (cc).⁶

Kur’an-ı Kerim’de “Acaba onlar herhangi bir yaratıcı olmadan mı yaratıldılar? Yoksa kendileri mi yaratıcıdırlar?”⁷ buyrularak varlıkların meydana gelmek için bir yaratıcıya muhtaç olduğu gerçeği vurgulanır.Tur suresi 35. ayet

6 bk. Topaloğlu, “Hudûs”, 18/304-305; Cevizci, Felsefe Sözlüğü, 423.7 Tur suresi 35. ayet.

İnceleme · c

Hudus Delili

Hz. Peygamber de bir hadisinde “Önce Allah vardı; O’ndan önce hiçbir şey yoktu...”⁸ buyurarak âlemin sonradan yaratıldığına dikkat çekmiştir.Buhari, “Tevhid”, 22

8 Buhari, “Tevhid”, 22.

İnceleme · c

Altıgen gözleri görünen bal peteği ve arılar

Teleolojik Delil

Teleoloji, varlığı “amaçlılık” yönüyle açıklamaya çalışır. Bilim alanında “niçin?” sorusuna cevap arar ve gaye bilim olarak adlandırılır.⁹ Teleoloji, kâinatın yaratılış amacını açıklayan bir düşünce şekli olarak da tarif edilebilir.

İlim geleneğimizde “gaye (amaç) ve nizam (düzen) delili” olarak isimlendirilen teleolojik delile göre evrendeki düzen ve varlıklarda gözlemlenen “amaçlılık” bir yaratıcının varlığına işaret eder.¹⁰

Kâinatı oluşturan katı, sıvı ve gaz hâlindeki maddelerin hepsi bilinçsizdir. Atomlardan oluşan bu maddelerin düzen kurması ve her şeye belli bir “amaç” belirlemesi mümkün değildir.

9 Cevizci, Felsefe Sözlüğü, 836.10 Kutluer, “Gâiyyet”, 13/292-295.

İnceleme · c

Kozmolojik ve teleolojik delil farkı

Teleolojik delil, kozmolojik delil gibi evrenden hareketle Allah’ın (cc) varlığını ispatlamaya çalışır. Kozmolojik delil Allah’ın (cc) varlığının delillendirilmesinde evrenin başlangıcının olup olmadığı gibi konuları esas alır. Teleolojik delil ise evrenin iç yapısında gözlemlenen düzen ve gayeliliği hareket noktası olarak kabul eder.

İnceleme · c

Ölçü, denge ve düzen

Kur’an’da teleolojik delile örnek olabilecek çok sayıda ayet bulunur. Bu ayetlerde evrendeki ölçü, denge ve düzen Allah’a (cc) dayandırılır. Sayısız varlığın bulunduğu kâinatı denge ve düzen içerisinde tutmanın ancak Allah’a (cc) mahsus olduğuna işaret edilir.

Örneğin “Şüphesiz biz her şeyi bir ölçüye göre yarattık.”¹¹ ayetinde evrendeki düzene ve ölçüye işaret edilir.Kamer suresi 49. ayet

Hz. Peygamber de “Her şey bir ölçü iledir...”¹² buyurarak aynı gerçeğe dikkat çeker.Müslim, “Kader”, 4

“Yedi göğü birbiriyle tam bir uygunluk içinde yaratan O’dur. Rahmanın yaratışında hiçbir uyumsuzluk göremezsin. Gözünü çevir de bir bak, bir bozukluk görebiliyor musun?”¹³ ayetlerinde evrendeki düzen ve kusursuzluk öne çıkarılır.Mülk suresi 3-4. ayetler

11 Kamer suresi 49. ayet.12 Müslim, “Kader”, 4.13 Mülk suresi 3-4. ayetler.

İnceleme · c

Gün doğumunda durgun göl ve göç eden kuşlar

Kâinattaki güzellik

Bazı ayetlerde kâinattaki düzenin içerdiği estetiğe ve güzelliğe dikkat çekilir.¹⁴

Bunlardan birinde “Biz yakın semayı yıldızların güzelliğiyle bezedik.”¹⁵ buyrulur.Saffat suresi 6. ayet

Kâinattaki her şeyde ölçü ve ahenkten kaynaklanan bir güzellik vardır. Güneş, Ay ve yıldızların yörüngelerindeki düzen insanın dikkatini çeken bir ahenge sahiptir.

14 Mümin suresi 64. ayet; Tegabün suresi 3. ayet; Secde suresi 7. ayet.15 Saffat suresi 6. ayet.

İnceleme · c

Tabiata bakıldığında

Tabiata bakıldığında türlü çiçekler, ağaçlar, meyveler; ırmakların akışı, dağların duruşu, güneşin doğuşu ve batışı ile kuşların uçuşu esnasında oluşan birbirinden farklı manzaraların doğada estetik bir şekilde sergilendiği görülür.

Bütün bunlar düşünüldüğünde her şeyi yaratanın sadece Allah (cc) olabileceği anlaşılır.

Pek çok düşünüre göre kâinatta gözlemlenen güzellikler, âlemin yüce bir varlığın eseri olduğunun delilleridir.¹⁶

16 bk. Şimşek, “Tanrının Varlığının Delili Olarak Güzellik Kanıtı”, 75-77; Gazali, İhyaü ulûmi’d-dîn, 4/446-448.

İnceleme · c

Varlıktaki amaçlılık

Kur’an’daki bazı ayetlerde varlıktaki “amaçlılık” ön plana çıkarılır.¹⁷

Bunlardan birinde “Sizin için geceyi örtü, uykuyu istirahat kılan, gündüzü de dağılıp çalışma (zamanı) yapan, O’dur.”¹⁸ buyrulur.Furkan suresi 47. ayet

17 bk. Hicr suresi 22. ayet; Nahl suresi 66. ayet; Vakıa suresi 68-70. ayetler.18 Furkan suresi 47. ayet.

İnceleme · c

Varlıktaki amaçlılık

Nahl suresi 10 ve 11. ayetlerde de “Gökten su indiren O’dur. Ondan hem kendiniz için içecek su hem de hayvanlarınıza yedireceğiniz bitkiler verir. Allah o su ile size ekin, zeytin, hurma, üzüm ve daha türlü türlü ürünler de bitirir. İşte bunda düşünen bir topluluk için büyük ibret vardır.” ifadeleriyle evrendeki amaçlılığa dikkat çekilir.Nahl suresi 10-11. ayetler

İnceleme · c

Her şeyin bir yaratılış amacı var

Ayetlerin devamında evrendeki diğer unsurların da belli gayelere göre yaratıldığı söylenir.¹⁹ İnsan varlık âlemini incelediğinde benzer örneklerle karşılaşır.

Güneş ve rüzgârlar

Güneş, Dünya’yı ısıtmak ve aydınlatmak; rüzgârlar, yağmur bulutlarının oluşumuna katkıda bulunmak amacıyla yaratılmıştır.

Uyumlu bütünlük

Bulutlardan bitkilere kadar varlıklarda görülen yaratılış amaçları birbiriyle uyumlu bir bütünlük gösterir. İnsan bedeninde yer alan yapı ve organlar da kendi içinde bir uyuma sahiptir.

19 bk. Nahl suresi 12-16. ayetler.

İnceleme · c

Ontolojik Delil

Ontoloji kavramı “varlık bilimi” anlamına gelmektedir.²⁰ Ontolojik delil, Allah’ın (cc) varlığını, insanın zihninde oluşan ekmel (mükemmel) varlık düşüncesinden hareketle ispatlamaya çalışan delil çeşididir.

Gözlem ve deneyden bağımsız olarak zihinsel bir faaliyetin ürünü²¹ olan bu delile göre insanın zihninde ekmel varlık düşüncesi mevcuttur. Her şeyi yaratan kusursuz varlık düşüncesi, insanın kendi ürettiği bir şey değildir. Bu düşüncenin bir başka kaynağı olmalıdır. İşte, bu kaynak Allah’tır (cc) ve insanın zihnine bu düşünceyi yerleştiren O’dur.²²

Kur’an-ı Kerim’deki “Kesin olarak inananlara, yeryüzünde ve kendi içinizde Allah’ın varlığına nice deliller vardır; görmez misiniz?”²³ ayeti ontolojik delil içerisinde değerlendirilebilir.Zariyat suresi 20-21. ayetler

20 Güncel Türkçe Sözlük, “ontoloji”.21 Cevizci, Felsefe Sözlüğü, 645.22 Aydın, Din Felsefesi, 27-28.23 Zariyat suresi 20-21. ayetler.

İnceleme · c

Dinî Tecrübe Delili

Allah’ın (cc) varlığını kanıtlamak için ortaya konulan delillerden bir diğeri dinî tecrübe delilidir. Bu delil inanma duygusunun sonucunda insanın yaratıcı arayışında olması ve yaratıcıyla iletişime geçmeye çalışması, O’na yaklaştığını hissetmesi gibi manevi deneyimler üzerinden Allah’ın (cc) varlığının kanıtlanması temeline dayanır.²⁴

Dinî tecrübe sırasında hissedilen duygular başkalarına anlatılabilir ancak bu duyguların bir insanda bıraktığı derin etki sadece o kişiye özeldir. Bir başkasının yaşadığı manevi coşkuyu tam olarak hissedebilmek için o duyguyu bizzat tecrübe etmek gerekir.

24 Cevizci, Felsefe Sözlüğü, 242.

İnceleme · c

Gazali’nin sözü

İslam âlimlerinden Gazali, bu konuda şunları söyler: “Bazı insanlar yüksek bir şiir veya musiki zevkine sahip olurlar. Bu kimselerde bu tür zevkler o kadar güçlü olur ki bir şiir veya bir ezgi onları güldürecek, ağlatacak, bayıltacak hâle getirir. Bu tesirler, konuyla ilgili yüksek zevke sahip olmayan kimselerde ortaya çıkmaz. Şiir ve musiki konusunda uzman olan kişilerin hepsi toplanıp bu kimselerin hissettiklerini anlatmak istese buna güç yetiremezler.”²⁵

Yaşandığı anla sınırlı olmayan dinî tecrübe, insanın sonraki duygu, düşünce ve davranışlarında önemli bir rol oynar.²⁶ Bu delil bireysel tecrübelere dayandığı için kozmolojik ve teleolojik delillerden farklılık gösterir.

25 bk. Gazali, Mişkâtü’l-Envar, 78; Aydın, Din Felsefesi, 85-86.26 bk. Hemşinli, “Dinî Tecrübenin Nesnelliği Üzerine”, 125-127.

İnceleme · c

Hz. İbrahim’in akıl yürütmesi

Kur’an’da övgüyle bahsedilen bir peygamber olan Hz. İbrahim, putlara tapan babasına ve kavmine karşı mücadele etmiş, tevhit inancını savunmuştur.²⁷ Bu doğrultuda gök cisimlerine ve bunların sembolü olduğuna inanılan putlara tapmanın anlamsız olduğu, hiç kimseye faydası olmayan bu cisimlere tapmaktan vazgeçmeleri gerektiği konusunda kavmini uyarmıştır.²⁸

Hz. İbrahim bir defasında kavmini, düştüğü şirk hastalığından kurtarmak ve onlara Allah’ın (cc) bir ve tek olduğunu ispat etmek düşüncesiyle gözleme dayalı bir akıl yürütmede bulunmuştur. Bu durum Enam suresinin 76-79. ayetlerinde şöyle anlatılmıştır:

“Gecenin karanlığı onu kaplayınca bir yıldız gördü. “Rabbim budur” dedi. Yıldız batınca da “Batanları sevmem” dedi. Ayı doğarken görünce, “Rabbim budur” dedi. O da batınca, “Rabbim bana doğru yolu göstermezse elbette yolunu şaşırmış kimselerden olurum” dedi. Güneşi doğarken görünce, “Rabbim budur; zira bu daha büyük” dedi. O da batınca dedi ki: “Ey kavmim! ben, sizin (Allah’a) ortak koştuğunuz şeylerden uzağım.” “Ben, O’nun birliğine inanarak yüzümü, gökleri ve yeri yoktan yaratana çevirdim ve ben müşriklerden değilim.”Enam suresi 76-79. ayetler

27 bk. Nisa suresi 125. ayet; Meryem suresi 41. ayet.28 bk. Enbiya suresi 66-67. ayetler; Ankebut suresi 16-17. ayetler; Saffat suresi 85-96. ayetler.

İnceleme · c

Hz. İbrahim ve Nemrut

Hz. İbrahim yaşadığı bölgenin hükümdarı olan Nemrut’u, Allah’a (cc) inanmaya davet etmiştir. Nemrut Hz. İbrahim’in davetini reddetmekle kalmamış onunla bu konuda tartışarak Allah’a (cc) özgü sıfatların kendisinde de bulunduğunu iddia etmiştir.²⁹ Hz. İbrahim ile Nemrut arasında geçen söz konusu tartışma Bakara suresinin 258. ayetinde şöyle aktarılır:

“Allah’ın kendisine verdiği iktidara dayanarak rabbi hakkında İbrâhim ile tartışmaya giren kimseyi görmedin mi? İbrâhim “Rabbim hayat veren ve öldürendir” deyince o, “Hayat veren ve öldüren benim” dedi. İbrâhim “Allah güneşi doğudan getirmektedir, hadi sen de onu batıdan getir” dedi. Bunun üzerine inkârcı ne diyeceğini bilemedi. Allah zalimler topluluğuna rehberlik etmez.”Bakara suresi 258. ayet

29 bk. Karaman vd., Kur’an Yolu Tefsiri, 1/408-409; Taberi, Camiu’l-Beyan, 4/568-569.

İnceleme · c

Hz. İbrahim ve putlar

Kur’an-ı Kerim’de anlatılan bir başka olay da kavminin eğlenceye daldığı bir gün Hz. İbrahim’in putları kırmasıdır. Hz. İbrahim o gün puthaneye girmiş, en büyük put hariç hepsini baltayla parçalamıştır. Ardından kullandığı baltayı büyük putun boynuna asmış ve oradan ayrılmıştır. Kavmi döndüğünde gördükleri manzara karşısında dehşete düşmüş ve öteden beri Hz. İbrahim’den şüphelendikleri için hemen ona yönelmişlerdir.

Hz. İbrahim ile kavmi arasında geçen konuşma Enbiya suresinin 62-67. ayetlerinde şöyle aktarılmıştır:

“Bunu ilahlarımıza sen mi yaptın, ey İbrahim?’ diye sordular. İbrahim, ‘Hayır.’ dedi, ‘Bu işi şu büyükleri yapmıştır. Konuşabiliyorlarsa onlara sorun!’ (...) Sonra başlarını öne eğerek ‘Bunların konuşamayacağını pekâlâ biliyorsun.’ dediler. İbrahim, ‘Öyleyse Allah’ı bırakıp da size ne fayda ne de zarar veremeyen şeylere mi tapıyorsunuz? Size de Allah’ı bırakıp taptığınız bu şeylere de yuh olsun! Siz aklınızı kullanmaz mısınız?’ dedi.”Enbiya suresi 62-67. ayetler

Etkinlik · c

Birlikte düşünelim

Putların ve gök cisimlerinin ilah olamayacağına dair Hz. İbrahim’in ortaya koyduğu gerekçeler nelerdir?

Hz. İbrahim’in Allah’ın (cc) varlığını ve birliğini ispatlamak amacıyla ileri sürdüğü gerekçeler hangi delil türleriyle ilişkilendirilebilir?

Kontrol Noktası

Bu ayet hangi delille ilişkili?

Ayetin hangi delille ilişkili olduğunu düşündükten sonra karta dokunur musunuz?

1“Güneş’i aydınlatıcı, Ay’ı ise aydınlık yapan, yılların sayısını ve hesaplamayı bilesiniz diye ona menziller belirleyen O’dur. Allah bütün bunları hikmet ve fayda esasına göre yarattı. Bilme kabiliyetinde olanlar için de ayetlerini detaylı bir şekilde gözler önüne seriyor.” (Yunus suresi 5. ayet)

Teleolojik delil

2“Kesin olarak inananlar için yeryüzünde açık kanıtlar vardır. Hatta kendinizde de. Hiç görmüyor musunuz?” (Zariyat suresi 20 ve 21. ayetler)

Ontolojik delil

3“Yeryüzünü enine boyuna uzatan, onda sabit dağlar ve ırmaklar meydana getiren, orada meyvelerin her birinden çifter çifter yaratan O’dur. Geceyi de gündüzün üzerine O bürüyüp örtüyor. Düşünen insanlar için şüphesiz bütün bunlarda ibretler vardır.” (Rad suresi 3. ayet)

Teleolojik delil

4“İnsan, daha önce hiçbir şey değil iken kendisini yarattığımızı düşünmez mi?” (Meryem suresi 67. ayet)

Kozmolojik delil

Etkinlik · c

Bu ifade hangi delile ait?

Her kartın altındaki doğru seçeneğe dokunur musunuz?

Kozmolojik delil

Teleolojik delil

Çıkarım Yapma · ç

Hangi etkinlikle devam edelim?

Üç İpucu

İki takım yarışır. İpuçları sırayla açılır, delili en az ipucuyla bulan takım kazanır.

Senaryo Çarkı

Çark döner, gelen senaryo okunur, sınıfça hangi delille ilgili olduğu bulunur.

Çıkarım Yapma · ç

Kavram 1 / 6A Takımı: 0B Takımı: 0

Üç ipucu, bir kavram

İpuçları sırayla açılıyor. Kavramı en az ipucuyla bulabilir misiniz?

Çıkarım Yapma · ç

Senaryo Çarkı

Çarkı çevirir misiniz? Gelen senaryoyu okuyup birlikte çıkarım yapalım.

Çıkan senaryo bir daha gelmez.

Ne Öğrendik?

Baştaki tahminlerimize dönelim

Ne Öğrendik?

Baştaki tahminlerimize dönelim

Merak panosundaki sorularımızdan hangileri cevaplandı?

2. Bölüm

Tekrar Edelim

Öğrendiklerimizi sağlamlaştıralım.

Tekrar Edelim

Merak ettiklerimizin cevapları

Cevaplar sırayla açılıyor.

Tekrar Edelim

Merak ettiklerimizin cevapları

Etkinlik 1 / 5Puan: 0 / 4

Doğru mu, yanlış mı?

Her cümle için doğru seçeneği işaretler misiniz?

Etkinlik 2 / 5Puan: 0 / 4

Kavramı tanımına taşır mısınız?

Kavramı sürükleyip tanımın üzerine bırakabilir ya da önce kavrama, sonra tanıma dokunabilirsiniz.

Etkinlik 3 / 5Puan: 0 / 4

Ayeti konusuyla eşleştirir misiniz?

Önce soldan bir ayete, sonra sağdan konusuna dokunur musunuz?

Etkinlik 4 / 5Puan: 0 / 4

Doğru seçeneği bulur musunuz?

Etkinlik 5 / 5Puan: 0 / 4

Boşluğa uygun kelimeyi seçer misiniz?

Öz Değerlendirme

Kendimi değerlendiriyorum

Her cümle için sana uyan seçeneği işaretler misin? Seçimlerin başarı raporuna da yazılacak.

Başarı Raporu

Etkinlik sonuçları

Adını ve soyadını yazar mısın?

0 / 100

Açılan pencerede hedef olarak “PDF olarak kaydet” seçilebilir.

Haftaya

2.2 Allah’ı İsim ve Sıfatlarıyla Tanımak

Allah’ın (cc) varlığını delillerle düşündük. Peki O’nu daha yakından nasıl tanıyabiliriz?

Araştırma görevi

Evrende ya da çevrenizde gözlemlediğiniz bir düzen örneği bulur musunuz? Bu örneğin Allah’ın (cc) hangi ismini hatırlattığını araştırıp derse getirebilirsiniz.

Kaynaklar

Sonnotlar

Neml suresi 64. ayet.
Kaf suresi 6. ayet.
bk. Özervarlı, “İsbât-ı Vâcib”, 22/495.
bk. Evli, “Kozmolojik Argüman ve Farklı Formları”, 71, 73; Arslan, Felsefeye Giriş, 281.
bk. Aydın, Din Felsefesi, 38-42; Matüridi, Kitabü’t-Tevhid, 17-18; Topaloğlu, “Hudûs”, 18/305-306.
bk. Topaloğlu, “Hudûs”, 18/304-305; Cevizci, Felsefe Sözlüğü, 423.
Tur suresi 35. ayet.
Buhari, “Tevhid”, 22.
Cevizci, Felsefe Sözlüğü, 836.
Kutluer, “Gâiyyet”, 13/292-295.
Kamer suresi 49. ayet.
Müslim, “Kader”, 4.
Mülk suresi 3-4. ayetler.
Mümin suresi 64. ayet; Tegabün suresi 3. ayet; Secde suresi 7. ayet.
Saffat suresi 6. ayet.

Kaynaklar

Sonnotlar

bk. Şimşek, “Tanrının Varlığının Delili Olarak Güzellik Kanıtı”, 75-77; Gazali, İhyaü ulûmi’d-dîn, 4/446-448.
bk. Hicr suresi 22. ayet; Nahl suresi 66. ayet; Vakıa suresi 68-70. ayetler.
Furkan suresi 47. ayet.
bk. Nahl suresi 12-16. ayetler.
Güncel Türkçe Sözlük, “ontoloji”.
Cevizci, Felsefe Sözlüğü, 645.
Aydın, Din Felsefesi, 27-28.
Zariyat suresi 20-21. ayetler.
Cevizci, Felsefe Sözlüğü, 242.
bk. Gazali, Mişkâtü’l-Envar, 78; Aydın, Din Felsefesi, 85-86.
bk. Hemşinli, “Dinî Tecrübenin Nesnelliği Üzerine”, 125-127.
bk. Nisa suresi 125. ayet; Meryem suresi 41. ayet.
bk. Enbiya suresi 66-67. ayetler; Ankebut suresi 16-17. ayetler; Saffat suresi 85-96. ayetler.
bk. Karaman vd., Kur’an Yolu Tefsiri, 1/408-409; Taberi, Camiu’l-Beyan, 4/568-569.

Hazırlayan: Fatma Sönmez Acar

Aşağıda devamı var