Paylaşma ve yardımlaşma sosyal hayatın bir gereğidir. İnsan, doğumundan itibaren çevresiyle ilişki kurarak hayatını sürdürür. Dünyaya geldiğinde önce anne ve babasının yardımına muhtaçtır. Zaman içinde kişisel ve sosyal ihtiyaçlarını paylaşarak ve yardımlaşarak giderir.

Rızkını temin etmek için başkalarıyla ortak çalışmalar yürütür. Eğitimi için öğretmene, hasta olunca doktora, ev yaptırmak için mimara ihtiyaç duyar. Bu nedenle birey ve toplum hayatının devamı paylaşma ve yardımlaşmaya bağlıdır. Paylaşma ve yardımlaşma insanın yaradılışında var olan merhamet duygusundan kaynaklanır.

Mahlukata merhamet göstermek insanın değerini artırır. Hz. Peygamber, “Merhametliler (var ya!) ... Rahman işte onlara merhamet eder. Siz yeryüzündekilere merhamet edin ki gökyüzündekiler de size merhamet etsin.”1 buyurarak merhamet sahiplerinin Allah’ın (cc) rahmetiyle karşılaşacağını vurgular.

Bir toplumda her insan eşit imkânlara sahip değildir. Sağlık, iş imkânları, eğitim düzeyi gibi faktörler insanların ekonomik gelirlerinin farklı olmasına sebep olur. Bazen kişi çalıştığı hâlde ailesinin geçimini sağlamak konusunda yetersiz kalabilir.

Böyle durumlarda İslam, varlıklı kimselerin ihtiyaç sahibi olanlarla maddi imkânlarını paylaşmalarını ister. Kur’an-ı Kerim’de bu konu açıkça ifade edilmiştir:

İnfak, zekât ve sadaka gibi ibadetlerle paylaşma ve yardımlaşma İslam toplumlarında yaygınlaşmıştır. Bu ibadetler zengin ile fakir arasındaki sevgi ve dostluk bağlarını geliştirir, toplumun barış ve huzuruna doğrudan katkı sağlar.

İnsan; yaşam döngüsü içinde kimi zaman sevinç, kimi zaman üzüntüyle karşılaşır. İyi ve kötü günde başkalarına ihtiyaç duyar. Maddi olanaklarının yanında sevinç ve üzüntülerini de başkalarıyla paylaşmak ister. Çünkü sevinçler paylaştıkça çoğalır, üzüntüler ise paylaşıldıkça azalır.

Sınavda başarılı olan bir öğrenci sevincini ailesi, akrabaları ve arkadaşlarıyla paylaşır. Çevresi onu kutlayıp başarısının sürekliliği için ona dua ederler. Yine bir spor müsabakasında elenen kişiyi, üzülmemesi için arkadaşları teselli eder.

Düğün, sılayırahim, hasta ziyareti, taziye gibi gelenek hâline gelmiş uygulamalar toplumumuzda sevinç ve üzüntülerin paylaşılmasının en güzel örnekleridir.

Hz. Muhammed (sav) yardımlaşma konusunda insanlara en mükemmel örnek olmuştur. Bir hadisinde şöyle buyurmaktadır:

Peygamber Efendimiz (sav) bu buyruğuyla kişinin yaptığı yardımın Allah’ın (cc) rızasını kazanmaya vesile olacağını açıkça bildirmiştir. Paylaşma ve yardımlaşma iyilikleri, dostlukları çoğaltırken kötülükleri, düşmanlıkları azaltır. Kur’an-ı Kerim’de bu ilke şöyle emredilir:

Ayet-i kerimede açıklandığı üzere, paylaşma ve yardımlaşmanın daima meşru, ahlaki ve iyilik dairesinde yapılması esastır; günah ve zulümde yardımlaşmak kesin bir dille men edilmiştir.

Kişi, paylaşma ve yardımlaşmaya yakın çevresinden başlamalıdır. Her birey kendi yakın çevresiyle ilgilenirse bütün toplumun birbirinden haberi olur, kimse yalnız ve sahipsiz kalmaz.

Kur’an-ı Kerim’de Yüce Allah şöyle buyurarak öncelik verilecek kimseleri sıralar:

Bu ayet-i kerimede yardımlaşma ve iyilikte öncelik sırası ve hak sahipleri net bir şekilde ortaya konmuştur:

• Anne ve babaya iyilik ve hürmet etmek
• Akrabalara destek olmak ve sılayırahimi gözetmek
• Yetimlerin ve korumasızların haklarını korumak
• Yoksullara ve temel ihtiyaçlarını karşılayamayanlara yardım eli uzatmak
• Yakın komşu ve uzak komşuların hukukunu gözetmek
• İş ve okul ortamındaki yanımızdaki arkadaşlara iyi davranmak
• Yolda kalmış muhtaç yolculara sahip çıkmak
• Elinin altındakilere (çalışanlar, hizmetliler) adalet ve merhametle muamele etmek