8. SınıfDKABZekât ve Sadaka

Ünite Geneli Tekrar

İnteraktif etkinlikli ders notu
10 bölüm5 etkinlik · 100 puan
Hazırlayan: Mehmet Nuri Büyükkol
Ünite Geneli Tekrar
%110
Puan 0Başarı %0
Önemli bilgilendirme: Etkinliklerde verdiğin ilk cevaplar karnene ve PDF çıktına işlenir. Pekiştirmek için etkinlikleri dilediğin kadar tekrar edebilirsin; ancak karne ilk denemendeki sonuçları gösterir.
Bu ders notunda İslam'ın paylaşma ve yardımlaşmaya verdiği önemi, zekât ve sadaka ibadetlerinin hükümlerini, kimlere verilip kimlere verilemeyeceğini ve bireysel-toplumsal faydalarını öğreneceksin. Ayrıca Hz. Şuayb'ın (a.s.) hayatını, kavimlerine verdiği mesajları ve Maun suresinin okunuşu ile anlamını detaylı bir şekilde inceleyeceksin.
1

Bölüm 1İslam'ın Paylaşma ve Yardımlaşmaya Verdiği Önem

  • Paylaşmak toplumsal bir ihtiyaçtır.
  • Paylaşma ile yetim, yoksul ve kimsesizler korunmuş dur.
  • Paylaşmak ve yardımlaşmak Allah'ın insanlara emridir.
  • Peygamberimiz toplumu bir bedenin organlarına benzetmiş ve bizlere toplumsal duyarlılığı tavsiye etmiştir.
  • Paylaşmak için kişinin zengin olması şart değildir.
  • Kişi bollukta ve darlıkta yardım etmeyi alışkanlık haline getirmelidir.
  • Allah Kur'an'da vermekle azalmayacağını belirtmiştir.
  • İslam'da paylaşmanın en güzel örneği Ensar ve Muhacir kardeşliğidir.

Ensar

Yardımsever, çokça yardım eden Medine’li Müslümanlara denir.

Muhacir

Zorunlu olarak Mekke’den Medine’ye göç eden Müslümanlara denir.

Osmanlı'da görülen Zimem Defterleri, Sadaka taşı ve askıda ekmek uygulaması paylaşmanın en güzel örneklerindendir.

"Kim bir Müslüman’ın dünya sıkıntılarından bir sıkıntısını giderirse Allah da onun kıyamet günündeki sıkıntılardan birini giderir. Kim darda kalan bir kimsenin işini kolaylaştırırsa Allah da dünya ve ahirette onun işlerini kolaylaştırır..."

(HŞ)

"Cömert kişi Allah’a yakın, cennete yakın, insanlara yakın, cehennemden ise uzaktır. Cimri Kişi ise Allah’tan uzak, cennete uzaktır.."

(HŞ)

"Komşusu aç iken, tok yatan bizden değildir"

(H.Ş)

"Yetimin başını okşa, yoksulu doyur"

(H.Ş)

"Onlar kendi canları çekmesine rağmen yemeği yoksula, yetime ve esire yedirirler."

(İnsan, 8)

İsar ve Diğergamlık

**İsar ve Diğergamlık**
Başkalarını kendine tercih etmeye denir.
2

Bölüm 2Zekât İbadeti ve Şartları

Zekât (Sözlük Anlamı)

**Zekat**
Sözlük anlamı Bereket, artma, çoğalma, büyüme, gelişme, arınma, temizleme vb. anlamlara gelir.

Zekât (Terim Anlamı)

**Zekat terim anlamı**
Zengin Müslümanların malının veya parasının belli bir miktarı yılda bir kez ihtiyaç sahibi kimselere Allah rızası için vermesine denir.
  • Mal ile yapılan bir ibadettir.
  • Hicretin 2. yılında Medine'de farz olmuştur.
  • Peygamberimiz zekat için "İslam köprüsüdür" buyurmuştur.
  • Zekat, namazla birlikte Kur’an'da en çok anılan ibadettir.

Zekat kimlere farzdır:

  • Müslüman, akıllı ve ergenlik çağına girmiş olan,
  • Malını dilediği gibi kullanabilme özgürlüğü olan,
  • Borcu olmayan,
  • Dinen zengin olan,
  • Elinde 1 yıl herhangi, bir mal bulunduran,
  • Elinde gelir getirici özellikte malı olan,
  • Vb. Şartları taşıyan kimselere zekat farzdır.

Nisab Miktarı

**Nisab miktarı**
kişinin temel ihtiyaçları ve borcu dışında 80,18 gr altın veya buna eş değer mala denir.

Zekat kimlere verilir:

  • 1-Düşkünler.
  • 2-Yoksullar
  • 3-Borçlular.
  • 4-Zekat memurları
  • 5- Yolda kalmış kimseler
  • 6-Allah yolunda çalışanlar
  • 7-Özgürlüğünü yitirmiş olanlar.(köle)
  • 8-Kalbi islama ısındırılmak istenenler( Müellefe-i Kulub)

Zekat kimlere verilmez:

  • Anne-baba
  • Dede-nine
  • Eşler (Karı-koca)
  • Çocuklar
  • Torunlar
3

Bölüm 3Hangi Mallardan Ne Kadar Zekat Verilir

  • Altın – gümüş
  • Nakit para
  • Ticaret malları
  • Koyun – keçi [1/40 (%2.5)]
  • Sığır ve manda → 1/30
  • 30 ile 40 arasındaki sayıya 1 tane 2 yaşına girmiş buzağı, 41 ile 59 arasındaki sayıya 3 yaşına girmiş 1 tane buzağı verilir.
  • Deve → Her 5 deve için 1 tane koyun veya 1 tane keçi verilir.
  • Madenler → Çıkan madenlerden 1/5 (%20) oranında zekat verilir.
  • Toprak ürünleri → İki şekilde hesaplanır:
  • Toprak ürünlerinden masraf edilmeden topraktan ürün alınmışsa 1/10 (%10) oranında zekat verilir.
  • Masraf edilerek topraktan ürün alınmışsa (1/20 %5) oranında zekat verilir.

Öşür

**Öşür**
Toprak ürünlerinden alınan zekata denir.
4

Bölüm 4Sadaka ve Çeşitleri

Sadaka

**Sadaka**
Allah rızası için yapılan maddi ve manevi her türlü yardıma denir.
  • Zekattan daha kapsamlı bir ibadettir.
  • Sadakanın belli bir zamanı ve miktarı yoktur.
  • Sadaka için kişinin zengin olması şart değildir.

Sadaka-i Cariye

Sadaka-i Cariye

**Sadaka-i Cariye**
Kesintisiz sadaka demektir.
  • Bu sadakanın sevabı, kişi ölse bile amel defterine yazılmaya devam eder.
  • Kişi hayatta iken yaptığı faydalı eser, yazdığı yararlı ilim ve yetiştirdiği Salih evlat Sadaka-i Cariye kapsamındadır.

“insan öldüğü zaman amel defteri kapanır ancak şu 3 grup insan hariçtir. Faydalı eser yaptıranlar, topluma yararlı ilim bırakanlar, ailesine ve dinine faydalı bir evlat yetiştiren kimselerin amel defteri kapanmaz.”

Fıtır Sadakası (Fitre):

  • Ramazan ayına kavuşmanın Teşekkürü ve Oruçlu iken yapılan hataların özürü için verilen Sadakadır.
  • Dini hükmü zenginlere vaciptir.
  • Fakir kimseler de isterlerse verebilirler.
  • Ailedeki birey sayısınca verilir.
  • Miktar insanın bir günlük yiyeceği kadardır.
  • Miktar, her yıl Diyanet İşleri Başkanlığı tarafından belirlenir.
  • Ramazan ayında verilir.
5

Bölüm 5ZEKAT VE SADAKANIN FARKLARI

  • Zekatın belli bir zamanı ve miktarı vardır. Sadaka ise belirli bir miktarı ve zamanı yoktur.
  • Zekat belirli kimselere verilir. Sadaka ise herkese verilebilir.
  • Zekat sadece maddi bir ibadettir. Sadaka ise hem maddi hem manevidir.
  • Zekat farz bir ibadettir. Sadakanın hükmü ise çeşidine göre sünnet ve vacip olarak değişir.
  • Zekat vermek için zengin olmak gibi belirli şartlar vardır. Sadaka ise bu şartlar yoktur.
  • Zekat belli miktarlar vardır. Sadakanın belli bir miktarı yoktur. (Fıtır sadakası hariç)
6

Bölüm 6Zekat ve Sadakanın Toplumsal Faydaları

  • Zengin ile fakir arasında köprü bağı oluşturur.
  • İnananlar arasında Saygı, sevgi ve merhamet artar.
  • İnananlar arasında birlik, beraberlik ve kardeşlik artar.
  • Toplumda Paylaşma ve Yardımlaşma bilinci oluşur.
  • Toplumda maddi ve manevi destek artar.
  • Toplumda suç oranları azalır.
  • Toplumda düzen, güven ve huzur artar.
7

Bölüm 7Zekat ve Sadakanın Bireysel Faydaları

  • Bireyi cimrilikten kurtarır ve cömertliğe alıştırır.
  • Bireyin ahlakını ve davranışlarını güzelleştirir.
  • Birey Allah’ın emrini yerine getirme mutluluğunu yaşar.
  • Bireye iç huzur ve güven verir.
  • Bireyin malını temizler ve bereketlendirir.
  • Kişi kin, nefret, haset, kıskançlık gibi kötü duygulardan arındırır.
  • Bireyi aç gözlü olmaktan kurtarıp, kanaatkâr olmasını sağlar.
  • Bireyin kalbini yumuşatarak merhamet, anlayış, empati, sorumluluk, duyarlılık gibi güzel davranışlar kazandırır.
  • Yapılan günah ve hataların affedilmesine vesile olur.
8

Bölüm 8Zekat ve Sadaka Verirken Nelere Dikkat Etmeliyiz

  • Kişi zekat verirken niyet etmelidir.
  • Kişi zekatı Allah için verdiğini unutmamalıdır.
  • Kişi zekatın yoksulun hakkı olduğunu unutmamalıdır.
  • Kişi zekatı küçük parçalara bölmeden vermelidir.
  • Kişi zekatı verirken ihtiyaç sahibi akraba ve komşulara öncelik vermelidir.
  • Zekatı alan değil, veren teşekkür etmelidir.
  • Kişi zekatı riya (gösteriş) için yapmamalıdır.
  • Kişi gurur ve kibre(büyüklenme) kapılmadan vermelidir.
  • Kişi zekatın gizlice verilmesine önem vermelidir.
  • Kişi zekatı olan kişinin onurunu, gururunu ve kalbini kırmamalıdır.

"Eğer sadakaları açıktan verirseniz ne güzel ama eğer onu fakirlere gizlice verirseniz işte bu sizin için daha hayırlıdır."

(Bakara 271)

"Malın Allah yolunda harcayıp arkasından başa kakmayan, fakirlerin gönlünü kırmayan kimselerin Allah katında ödülleri vardır."

(Bakara 262)
9

Bölüm 9BİR PEYGAMBER TANIYORUM: Hz. Şuayb (a.s)

  • Kur’an’da ismi geçen 25 peygamberden biridir.
  • Soyu Hz. İbrahim’e dayanır.
  • MÖ 1180 yılında doğduğu rivayet edilir.
  • Şuayb kelime olarak doğru yolu gösteren demektir.
  • Hz. Musa’nın kayın babasıdır.
  • Hz. Salih’ten sonra Hz. Musa’dan önce gelmiştir.
  • Çok güzel konuştuğu için kendisine Peygamber hatibi anlamına gelen “Hatibül-Enbiya” lakabı verilmiştir.
  • Medyen ve Eyke halkına gönderilmiştir.
  • Medyen ve Eyke ticaret yolları üzerine kuruluydu.
  • Zenginlik içinde yaşayan Medyen ve Eyke Allah’ı unutmuş, putlara ibadet ediyorlardı.
  • Ticaretle uğraşan Medyen ve Eyke halkı dünya malını taparcasına seviyorlardı.
  • Mal kazanmak için her yolu mübah, helal görüyorlardı.
  • Yolda geçen kervanların mallarını gasp edip onlara zulüm ediyorlardı
  • Ölçü ve tartıda hile yaparak müşterilerini aldatıyorlardı.
  • Ticaret ahlakı, adalet, doğruluk, dürüstlük, güven gibi temel değerler unutulmuştu.
  • Hz. Şuayb onları Tevhid inancına bir olan Allah’a inanmaya davet etti.
  • Hz. Şuayb ile dalga geçtiler ve ölüm ile tehdit ettiler.
  • Kötü davranışlarından vazgeçmeyeceklerini anlayan Hz. Şuayb onları Allah’a havale etti.
  • Allah Medyen halkını korkunç bir deprem ile yok etti.
  • Hz. Şuayb ahlaki çöküntü içinde yaşayan Eyke halkını da Allah’a davet etti.
  • Hz. Şuayb'ı dinlemeyip yalancılık ve sihirbazlıkla suçladılar.
  • Hz. Şuayb sapıtmış bu kavmi de Allah’a havale etti.
  • Yanıcı ve kavurucu bir sıcaklık arkasından gelen ateş yağmuru ile helak oldular.
  • Hz. Şuayb daha sonra Kâbe’ye yerleşti vefat edinceye kadar orada yaşadı.

Hz. Şuayb in Hayatından verilen Mesajlar:

  • Kişi helal rızık için mücadele etmelidir.
  • Kişi adalet, doğruluk, dürüstlük gibi temel ilkeleri kendine ilke edinmelidir.
  • Kişi başkasına kusurlu mal satmamalıdır.
  • Kişi kul hakkına dikkat etmelidir.
  • Kişi ölçü ve tartıda hile yapmamalıdır.
  • Kişi satın aldığı malın hakkını vermelidir.
  • Kişi kin, haset, nefret, kıskançlık, hırs gibi kötü duygulardan kaçınmalıdır.
  • Kişi doğru sözlü olmalı ve başkasına güven vermelidir.

Tevhid

**Tevhid**
Allah’ın bir, tek ve eşsiz olmasına denir.
10

Bölüm 10Bir Sure Tanıyorum : Mâ’un suresi ve Anlamı

  • Mekke’de inmiştir.
  • 107. Suredir.
  • 7. Ayetten oluşur.
  • Maun yapılan en küçük yardım demektir.
  • İbadet-infak ilişkisine dikkat çekilmiştir.
  • İhlas ve dürüstlük tavsiye edilmiştir.
  • Toplumda muhtaç kimselerin korunması tavsiye edilmiştir.

İnfak

**İnfak**
Allah rızası için yapılan maddi yardımlara denir.

Riya

**Riya**
gösteriş yapmak demektir.

Salih Amel

**Salih Amel**
Allah rızası için yapılan tüm güzel davranışlara denir.

Münafık

**Münafık**
iki yüzlü kişilere denir.

Havaici Asliye

**Havaici Asliye**
Kişinin yeme-içme, giyinme, barınma sağlık, binek gibi temel ihtiyaçlarına denir ve bunlardan zekat verilmez.

Mâ’un Suresi Okunuşu ve Anlamı

Okunuşu:
Bismillahirrahmanirrahim
• Eraeytellezi yükezzibü biddin
• Fezalikellezi yed’ul yetim
• Vela yehuddu ala taamil miskin.
• Feveylün lil musallin
• Ellezine hüm an Salatihim Sahün
• Ellezine hüm yuraune
• Veyemneünel maun

Anlamı:
Rahman ve Rahim olan Allah’ın adıyla (başlarım)
• Dini yalanlayanı gördün mü?
• İste o yetimi itip kakar
• Yoksulu doyurmaya teşvik etmez
• Yazıklar olsun o namaz kılanlara.
• Namazını gaflet içinde kılarlar.
• Onlar gösteriş yapanlar.
• Ufacık bir yardıma dahi engel olurlar.

1

Etkinlik 1Hatalı Bilgiyi Bul

Yönerge: Aşağıdaki 8 karttan 4 tanesinde bilgi hatası var. Hatalı ifadelere dokunarak seç (en fazla 4 kart).
2

Etkinlik 2Çoktan Seçmeli Test

Yönerge: Konu metnindeki bilgileri düşünerek her sorunun doğru şıkkını işaretle.
3

Etkinlik 3Açılır Kutudan Seç

Yönerge: Açıklamaları oku ve açılır kutudan en uygun kavramı seç. Sayfa her açıldığında soruların sırası değişir.
4

Etkinlik 4Sürükle ya da Dokun, Eşleştir

Yönerge: Kartları sürükleyip doğru kutuya bırak ya da karta dokunup ardından kutuya dokun. Yerleştirdiğin karta dokunursan geri alırsın.
Kart havuzu
5

Etkinlik 5Doğru mu, Yanlış mı?

Yönerge: İfadeleri dikkatle oku. Konu metnine göre Doğru mu Yanlış mı olduğunu seç ve sonra cevaplarını kontrol et.