Kurban sözlükte "kendisiyle Allah’a (cc) yakınlaşılan şey" anlamına gelir. Dinî bir terim olarak kurban, belli nitelikleri taşıyan bir hayvanı belirli günlerde (Zilhicce ayının 10, 11, 12. günleri) ibadet niyetiyle usulüne uygun biçimde kesmektir.39 Kurban, mal ile yapılan bir ibadettir ve vaciptir. Allah’ın (cc) kullarına verdiği nimetlere karşı şükür ifadesi olan kurban, Hicret’in ikinci yılında emredilmiştir.40

Kurban, önceki din ve kültürlerde farklı şekillerde yer alır.41 İlahi kaynaklı dinlerde de kurban ibadetinin var olduğu Kur’an-ı Kerim’de bildirilir:

“Her ümmet için, Allah’ın kendilerine rızık olarak verdiği hayvanlar üzerine ismini ansınlar diye kurban kesmeyi meşru kıldık…”42

İslam’da bugünkü şekliyle kurban ibadeti Hz. İbrahim’e dayanır. Müslümanlar kurban keserken Hz. İbrahim ile oğlu Hz. İsmail’in Allah’ın (cc) emrine şüphe duymadan itaat etmek konusunda verdikleri başarılı sınavı hatırlarlar. Kurban ibadetiyle kendilerinin Allah’a (cc) itaate hazır olduklarını simgesel olarak ifade ederler.43 Kurban ibadeti kulun Allah’a (cc) bağlılığının bir sembolüdür. Bu durum Kur’an-ı Kerim’de ifade edilir:

“Onların etleri ve kanları asla Allah’a ulaşmaz. Fakat O’na sizin takvanız (Allah’a karşı gelmekten sakınmanız) ulaşır…”44

Hz. Peygamber de kurban ibadetinin önemini anlattığı bir hadisinde şöyle buyurmuştur:

“Âdemoğlu kurban günü Allah katında kurban kesmekten daha güzel bir amel işlemez. Kurban, kıyamet günü boynuzları, kılları ve tırnaklarıyla (sevap olarak) gelir. Kurban, henüz kanı yere düşmeden, Allah tarafından kabul edilir. Bu sebeple kurban kesme konusunda gönlünüz hoş olsun, (bu iş size zor gelmesin).”45

Kurban, “Bismillahi Allahüekber!” sözüyle Allah’ın (cc) adı anılarak bayramın ilk üç gününde kesilebilir. Koyun, keçi, sığır, manda ve deve kurban edilebilecek hayvanlardır. Küçükbaş hayvanlardan koyun ve keçi bir kişi adına; büyükbaş hayvanlardan sığır, manda ve deve bir kişiden yedi kişiye kadar ortaklaşa kurban edilebilir. Kurban edilecek olan koyun ve keçi bir yaşını, sığır ve manda iki yaşını, deve ise beş yaşını doldurmuş olmalıdır. Kurban kesimi yerel yönetimlerin belirlediği yerlerde hijyen şartlarına uygun yapılmalı, özellikle çevre temizliğine dikkat edilmelidir. Ayrıca kurbanlık hayvanlara eziyet etmemeye özen gösterilmelidir.

Kurban ibadetini yerine getiren kişi, kurban etinden yiyebilir ve ailesine de yedirebilir. Ancak kurban etinin bir kısmının dağıtılması gerekir. Dağıtılacak miktar konusunda tam bir ölçü olmamakla birlikte Hz. Peygamber, etin üçe bölünmesini tavsiye etmiştir: Bir bölümü kurban kesemeyen ihtiyaç sahiplerine verilir, bir bölümü akraba ve komşulara ayrılır, kalan kısmı ise aile içinde yenir.47

Kurban, toplumda yardımlaşma ve dayanışma ruhunun canlı tutulmasına katkıda bulunur. Özellikle ihtiyaç sahiplerinin bulunduğu yerlerde kurbanın bu rolü daha belirgindir. Kurban ibadetini yerine getiren Müslümanlar, Allah (cc) rızasını kazanmak için başkalarıyla mallarını paylaşma fırsatı bulur. Bu sayede kurban ibadeti, toplumda birlik ve beraberliğin sağlanmasına katkıda bulunur. Kurban ibadetini sadece et paylaşmaya indirgemek doğru değildir. Bu nedenle kurban kesmek yerine parasının ihtiyaç sahiplerine yardım olarak bağışlanması kurban kesmenin yerini tutmamaktadır.

Alevi Bektaşi geleneğinde kurban ibadeti önemli bir yer tutar. Bu ibadet farklı isimlendirme ve içeriklerle yerine getirilir. Kurban kesiminden önce hayvana tuz ve su verilir. Saffat suresinin 103 ve 104. ayetleri okunur. Okunan ayetlerin ardından dualar edilerek kurban kesilir. Alevi Bektaşi geleneğinde buna “kurban tığlama” denir.48