İslam’ın şartları denilince aklınıza neler geliyor?

İslam dini, iman ve ibadet esaslarıyla insanlara iyiliği emredip onları kötülükten sakındırır. İnsanların güzel ahlak sahibi olmalarını amaçlar. İslam kelimesi; “barış, güven, teslimiyet ve kurtuluşa erme” gibi anlamlara gelir. İslam, ilk peygamber Hz. Âdem’den son peygamber Hz. Muhammed’e (sav) kadar peygamberler aracılığıyla gönderilen ilahi dinlerin ortak adıdır.1

“Şüphesiz Allah katında din İslam’dır…”2

buyrularak Yüce Allah’ın katında tek geçerli dinin İslam olduğu bildirilmiştir.

Allah (cc), müminlerden ibadet etmelerini ve O’nun rızasına uygun hareket etmelerini ister. Müminler de bu emir ve yasaklara uyarak imanın gerekliliklerini yerine getirmiş olurlar. Allah (cc) rızası gözetilerek yapılan bütün işler birer ibadettir.

“İslam beş şey üzerine kurulmuştur: Allah’tan başka bir ilah olmadığına, Hz. Muhammed’in Allah’ın elçisi olduğuna şehadet etmek, namaz kılmak, zekât vermek, hacca gitmek, oruç tutmaktır.”3

Bu esaslar, İslam’ın şartları olarak da bilinir. İnsan, bu ibadet esaslarını yerine getirerek daha iyi bir kul olmaya çalışır.

Kelimeişehadet ile İslam’a giren insan, namaz ile Yüce Allah’ın huzuruna çıkar ve O’na bağlılığını gösterir. Zekât ile Allah’ın (cc) verdiği nimetlere olan şükrünü yerini getirir. Oruç ile nefsini bütün aşırılıklardan arındırmaya çalışır. Hac ile İslam’ın birlik ve beraberlik ruhunu hisseder. Bütün bu ibadetler; yalnızca Allah’a (cc) kulluk etmek, O’na saygı göstermek ve O’nun emirlerini yerine getirmek amacıyla yapılır. İman eden mümin, ibadetler vasıtasıyla Yüce Allah ile iletişim kurar. İbadet ederek Yüce Allah’a karşı görevlerini yerine getirir ve verilen nimetler için O'na şükreder. Allah’ın (cc) emir ve yasaklarına uygun yaşayan insan, böylece dünya ve ahiret mutluluğunu elde eder.

Kelimeişehadet, şahitlik etmek demektir. Kelimeişehadet, bir Müslüman’ın Yüce Allah’a ve O’nun Resulü Hz. Muhammed’e (sav) inandığını dili ile ifade etmesidir. Bu yolla insan, Hz. Peygamber’in bildirdiği iman esaslarını da kabul etmiş olur. Kelimeişehadeti kalben inanarak söyleyen kişi Müslüman olur. Bu, kalpte var olan imanın dil ile onaylanması demektir.

Namaz, Müslümanların günde beş vakit kıbleye yönelerek yerine getirdikleri farz ibadettir. Namaz ibadeti, İslam’ın şartları arasında yer alır.

“Sabır ve namaz ile Allah’tan yardım isteyin. Şüphesiz o (sabır ve namaz), Allah’a saygıdan kalbi ürperenler dışında herkese zor ve ağır gelen bir görevdir.”4

buyurarak müminlere namaz kılmalarını emretmiştir.

“... Namaz dinin direğidir...”

(Tirmizi, İman, 8.)

Namaz, kulun Allah’a (cc) en yakın olduğu andır. İnsan, namaz ibadeti ile yaratıcısıyla bağ kurar. Kişi, namaz sırasında sevgi, saygı ve derin bir huzurla Yüce Allah’a sığınır. Böylece ruhunun ihtiyacı olan manevi huzura kavuşur. Namaz kılan insan, Allah’ın (cc) ona vermiş olduğu nimetlerin şükrünü yerine getirir. Namaz sayesinde duygu ve davranışlarını iyiye yönlendirir, kötülüklerden uzaklaşır.

Zekât; dinen zengin olan Müslümanların, her yıl mallarının bir kısmını ibadet niyetiyle ihtiyaç sahiplerine vermesidir.5 Zekât, mal ile yerine getirilen bir ibadettir.

“İman edip iyi işler yapan, namaz kılan ve zekât verenler var ya, onların mükâfatları Rab’leri katındadır. Onlara korku yoktur, onlar üzüntü de çekmezler.”6

buyrularak zekâtın mükâfatının Allah (cc) katında olduğu bildirilmiştir.

İslam’ın şartlarından olan zekât, farz bir ibadettir. Zekât verenler; Allah’ın (cc) emrini yerine getirmenin, ihtiyaç sahiplerini sevindirmenin mutluluğuna erişir. Zekât, insana paylaşma ve yardımlaşma bilincini kazandırır. İnsanı bencillik gibi kötü duygulardan uzaklaştırır. İnsanlar arasındaki bağı güçlendirir. Zekât, toplumdaki dayanışmanın temelini oluşturur.

Oruç; sorumluluk çağına gelmiş Müslümanların ibadet niyetiyle tan yerinin ağarmasından, güneşin batışına kadar yeme, içme ve orucu bozan her türlü davranıştan uzak durmasıdır.7 Oruç, İslam’ın beş temel şartından biridir.

“... Öyleyse içinizden kim bu aya (ramazana) ulaşırsa onu oruçla geçirsin...”8

buyurarak Müslümanların ramazan ayında oruç tutmalarını emretmiştir.

“Oruç, sabrın yarısıdır.”

(İbni Mace, Sıyam, 44.)

Oruç tutarken insan, yeme içmeden uzak durduğu gibi kötü davranışlardan da uzak durmalıdır. Güzel ahlaki davranışlar ile tüm insanlara örnek olmalıdır. Oruç sayesinde insan, kendisine verilen nimetlerin kıymetini bilir. Açlık ve susuzluk çekenlerin hâlini anlar ve böylece israftan sakınır. Ayrıca ruhen temizlenerek başkalarına karşı da güzel duygular beslemeye başlar ve onları incitmekten kaçınır.

Hac, imkânı olan Müslümanların yılın belli günlerinde Arafat’ta vakfe yaparak ve Kâbe’yi tavaf ederek yaptıkları ibadettir.

“... Yolculuğuna gücü yetenlerin haccetmesi, Allah’ın insanlar üzerinde bir hakkıdır…”9

ayetiyle gücü yeten müminlere hac yapmalarını emretmiştir.

“... (Allah tarafından) kabul edilmiş haccın karşılığı ancak cennettir.”

(Buhari, Umre, 1.)

Hac ibadeti, İslam’ın şartlarındandır. Hac, Müslümanların bir araya gelerek kardeşlik duygularını pekiştirdiği bir ibadettir. Müslümanlar, hac ibadeti sayesinde sosyal ve ekonomik farklılıkların önemsiz olduğunun bilincine varır. Allah (cc) katında her Müslümanın eşit olduğunu fark eder, kibir gibi kötü duygulardan arınır. Hac ibadeti; dil, ırk ve kültür farkı olan Müslümanları bir araya getirerek İslam’ın birlik ve beraberlik ruhunu artırır. Dolayısıyla hac ibadetinin bireysel olduğu kadar toplumsal önemi de vardır.