5.2.2.2 Namazın Kılınışı (Namazın Kılınış Şartları)

Namazın hazırlık şartlarını tamamladıktan sonra namaz esnasında uyulması gereken bazı farzlar vardır. Bunlara namazın kılınış şartları denir.

Bunların ilki namaza tekbirle başlamaktır. Namaz kılarken ayakta durmak ve Kur’an-ı Kerim’den ayetler okumak da namazın farzlarındandır. Daha sonra rükû ve secde yapılmalıdır. Namazın sonunda ise Tahiyyat duasını okuyacak kadar oturulması gerekir.

Namazın farzlarından biri eksik olursa namaz geçersiz sayılır. Ayrıca namazda konuşmak, bir şey yiyip içmek, kıble yönünden ayrılmak gibi durumlarda da namaz bozulur. Bu durumda namazın tekrar kılınması gerekir.

NAMAZIN KILINIŞ ŞARTLARI:

  1. İftitah Tekbiri: Namaza “Allahüekber” diyerek başlamak
  2. Kıyam: Namazda ayakta durmak
  3. Kıraat: Namazda Kur’an okumak
  4. Rükû: Elleri dizlere koyarak eğilmek
  5. Secde: Alnı, burnu, avuç içlerini, dizleri ve ayak parmaklarını yere koyarak kapanmak
  6. Ka’de-i Ahîre (Son Oturuş): Namazın sonunda Tahiyyat duasını okuyacak kadar oturmak

Namazın Kılınışı:

Akıllı olan ve ergenlik çağına girmiş her Müslüman’ın sabah, öğle, ikindi, akşam ve yatsı vakitlerinde günde beş defa namaz kılması farzdır. Hangi vakitlerde ve nasıl namaz kılınacağını Hz. Muhammed (sav) Müslümanlara öğretmiştir.

Namaz, rekât adı verilen bölümlerden oluşur.
Rekât, namazın kıyam, kıraat, rükû ve iki secdeden ibaret her bir bölümüdür.

İki rekâtlı bir namazın kılınışını öğrenen bir kimse, genel olarak namaz kılmayı öğrenir. İki rekâtlı namazın kılınışı, sabah namazının farzı esas alınarak şöyle anlatılabilir:

Birinci Rekât

1. Namaza başlama:
Kıbleye dönülür ve “Niyet ettim Allah rızası için sabah namazının farzını kılmaya.” denilerek niyet edilir. Erkekler ellerini kulak hizasına, kadınlar ise omuz hizasına kadar kaldırır ve “Allahüekber” (Allah en büyüktür.) diyerek namaza başlar.

    2. Kıyam ve Kıraat:
    Erkekler sağ eli, sol bileği kavrayacak şekilde göbek altında; kadınlar ise sağ eli sol elin üzerine koyarak göğüs üstünde bağlar. Bu şekilde ayakta durmaya “kıyam” denir. Kıyamda sırayla Sübhaneke duası, euzübesmele, Fatiha suresi ve kısa bir sure veya birkaç ayet okunur. Buna da “kıraat” denir.

    3. Rükû:
    Kıyam bittikten sonra “Allahüekber” denilerek rükûya gidilir. Rükûda üç kez, “Sübhane Rabbiye’l-azîm” (Büyük Rabbim her türlü noksanlıktan münezzehtir.) denir. “Semiallahü limen hamideh” (Allah kendisine hamdedeni işitir.) denilerek rükûdan kalkılır ve ayakta, “Rabbenâ lekelhamd” (Rabbimiz hamt senin içindir.) denir.

    4. Secde:
    “Allahüekber” denilerek secdeye varılır. Secde de üç kez “Sübhâne Rabbiye’l-a’lâ” (Yüce olan Rabbim her türlü noksanlıktan münezzehtir.) denir. “Allahüekber” denilerek oturulur. Tekrar “Allahüekber” denilerek secdeye gidilir. İkinci secdede yine üç defa “Sübhâne Rabbiye’l-a‘lâ” denir. “Allahüekber” denilerek ikinci rekât için ayağa kalkılır. Böylece bir rekât tamamlanmış olur.

      İkinci Rekât

      Eller birinci rekâttaki gibi bağlanarak kıyamda yani ayakta durulur. Besmele çekilerek Fatiha suresi
      ile bir sure veya birkaç ayet okunur. Rükû ve secdeler yapılarak oturulur.

      5. Son oturuş:
      Son oturuşa ka’de-i ahîre denir. Son oturuşta sırasıyla Tahiyyat, Salli, Barik ve Rabbena duaları okunur.

        6. Selam:
        Baş önce sağa, sonra sola çevrilir ve her seferinde “Esselamü aleyküm ve rahmetullah” (Allah’ın selamı
        ve rahmeti üzerine olsun.) denilerek selam verilir ve namaz bitirilir.

        • Kılınacak namaz iki rekâttan fazla ise Tahiyyat duasını okuduktan sonra “Allahüekber” denilerek üçüncü rekâta kalkılır. Besmele çekilip Fatiha suresi okunur. Farz namazlarda Fatiha suresinden sonra başka bir sure veya ayet okunmadan rükû ve secde yapılır.
        • Akşam namazının farzında, üçüncü rekâttan sonra son oturuş ve selam ile namaz bitirilir.
        • Dört rekâtlı farz namazlarda, dördüncü rekât tıpkı üçüncü rekât gibi kılınarak son oturuş ve selam ile namaz tamamlanır.
        • Sünnet namazlarda ise namazın üçüncü ve dördüncü rekâtında da Fatiha suresinin ardından bir sure veya birkaç ayet okunarak aynı şekilde namaz bitirilir.
        • İkindi ve yatsı namazının dört rekâtlı sünnetlerinde, diğer namazlardan farklı olarak ilk oturuşta Tahiyyat duasından sonra Salli ve Barik duaları okunur. Üçüncü rekâta kalkınca önce Sübhaneke duası okunur.
        • Kılınacak namaz iki rekâttan fazla ise Tahiyyat duasını okuduktan sonra “Allahüekber” denilerek üçüncü rekâta kalkılır. Besmele çekilip Fatiha suresi okunur. Farz namazlarda Fatiha suresinden sonra başka bir sure veya ayet okunmadan rükû ve secde yapılır.
        • Akşam namazının farzında, üçüncü rekâttan sonra son oturuş ve selam ile namaz bitirilir.
        • Dört rekâtlı farz namazlarda, dördüncü rekât tıpkı üçüncü rekât gibi kılınarak son oturuş ve selam ile namaz tamamlanır.
        • Sünnet namazlarda ise namazın üçüncü ve dördüncü rekâtında da Fatiha suresinin ardından bir sure veya birkaç ayet okunarak aynı şekilde namaz bitirilir.
        • İkindi ve yatsı namazının dört rekâtlı sünnetlerinde, diğer namazlardan farklı olarak ilk oturuşta Tahiyyat duasından sonra Salli ve Barik duaları okunur. Üçüncü rekâta kalkınca önce Sübhaneke duası okunur.

        CEMAATLE NAMAZ

        Cemaat: İnsan topluluğu demektir. Namazda imama uymak üzere bir araya gelen insanları ifade eder.

        Namaz hem tek başına hem de cemaatle kılınabilir. Ancak farz namazların cemaatle kılınması daha faziletlidir. İslam’da, birlik ve beraberliğin sağlanması için namazların cemaatle kılınması önemsenmiş hatta
        bazı namazları cemaatle kılmak emredilmiştir. Mesela cuma ve bayram namazlarının camilerde cemaatle kılınması gerekir. Farz namazların cemaatle kılınmasıyla ilgili Hz. Muhammed (sav) şöyle buyurmuştur:
        “Cemaatle kılınan namaz, tek başına kılınan namazdan yirmi yedi kat daha faziletlidir.” [Buhari, Ezan, 30.] Nafile namazlar genellikle tek başına kılınır. Ancak ramazan ayına has bir sünnet olan teravih namazını Müslümanlar cemaatle kılmayı tercih ederler.

        Teravih namazı: Teravih, sadece ramazan ayında kılınan bir namazdır. Ramazan ayı boyunca yatsı namazının son sünnetinden sonra, vitir namazından önce kılınır.

        Cuma günü, Müslümanlar için haftalık bir bayram ve buluşma günüdür. Cuma günü öğle vakti geldiğinde akıllı, ergenlik çağına gelmiş, sağlıklı, hür ve yolculuk hâlinde bulunmayan Müslüman erkeklerin camilerde toplanarak cuma namazını kılmaları farzdır.

        Cuma namazı, dört ilk sünnet, iki farz ve dört de son sünnet olmak üzere toplam on rekâttır.

        Cuma namazının ilk sünnetinden sonra camide iç ezan okunur. İç ezan bittikten sonra imam minbere çıkar ve cuma namazının farzlarından biri olan hutbeyi okur. Hutbe, haftalık bir ders gibidir. Hutbede gündemle ilgili ayet ve hadisler okunarak cemaati aydınlatıcı bilgiler verilir. Hutbeden sonra müezzin kamet getirir ve imam cemaate cumanın iki rekâtlık farzını kıldırır.

        “Ey iman edenler! Cuma günü namaz için çağrı yapıldığı zaman, hemen Allah’ın zikrine koşun ve alışverişi bırakın. Eğer bilirseniz bu sizin için daha hayırlıdır.” (Cuma suresi, 9. ayet)

        Müslümanların her yıl kutladıkları Ramazan ve Kurban Bayramları, en önemli mutluluk ve sevinç günleridir. Müslümanlar, bayramın ilk günü güneş doğduktan en az kırk beş dakika sonra camilerde toplanarak bayram namazını kılar. Bayram namazından sonra imam tarafından hutbe okunur. Namaz sonrası cemaat birbiriyle bayramlaşır.

        Cemaatle kılınan namazlardan biri de cenaze namazıdır. Vefat eden Müslümanlar defnedilmeden önce cenaze namazı kılınarak onlar için dua edilir. Hz. Peygamber cenaze namazının Müslüman topluluğun üzerine düşen bir sorumluluk olduğunu ifade etmiştir. Müslümanlardan bir kısmının bu namazı kılmasıyla diğerlerinin üzerinden sorumluluk kalkmış olur. Bu namaz rükû ve secde yapılmadan sadece kıyamda durularak kılınır.